Home

معارف اسلامي

 سايتهاي افغانستان

مجلات ‌افغانستان

سايت‌هاي حقوقي

سالن انديشه

دانشگاه‌هاي جهان

مقالات

مجلات‌فلسفي ‌وحقوقي

سايت خوشنويسان

اين نشريه الكترونيكي افتخار دارد كه، پذيراي مهمانان ارجمند، فرهيخته و انديشمندي باشد، كه هميشه تاريخ، دغدغه خود سازي، ديگرسازي و كشورسازي دارند؛ و در پي آن هستند كه راهكارهاي مفيد وارزشمند ارايه دهند.

اين شبكه از كليه آثار پژوهشي و هنري؛ مقالات، پايان‌نامه‌ها، داستان، لطيفه، نقاشي، خوشنويسي و... استقبال مي‌كند، لذا مراجعه‌كنندگان محترم در صورتي كه مايل باشند مي‌توانند آثار خود را براي انتشار در اين شبكه به آدرس الكترونيكي شبكه بفرستند.

Englsh

General Embassies of Afghanistan

MINISTRY OFAFFAIR OF AFGHANISTAN FOREIGN

Islamic Republic of Afghanistan

Ministry of Justice of Afghanistan

 FOREIGN AFFAIR OF AFGHANISTAN

History of Afghanistan

بيرق هاي افغانستان

Archives

Interviews

موافقتنامه بن درموردافغانستان

ليست احزاب سياسي افغانستان

در باره ما

منظر ارتباطات علمي و فرهنگي شما هستيم

hya202@yahoo.com

daikondi@hotmail.com

لينك وبلاگها وسايتها:

ماهنامه قلم

آژانس خبرى پژواك

سایت گشایش
غرجستان
عصر انديشه
فلسفه و سياست

فضاي دموكراسي
انجمن‌جوانان‌افغانستان

اخبار دایکندی
نويد فردا
حقوق و قوانين افغانستان
صبح بخير افغانستان
نگاه نو، ناظر حسين زكي
دانشجويان دايكندي
دنياي تفكر
كاتب هزاره
سايت مطبوعات افغانستان
سايت آرمان
مطالعات افغانستان
 

سايت‌هاي حقوقي

 سايتهاي افغانستان

دانشگاه‌هاي جهان

اين شبكه از همه آثار و مطالب مفيد، جالب و خواندني مراجعه كننگان عزيز استقبال مي كند. اداره شبكه

 

اقتصاد افغانستان

اقتصاد افغانستان اصولا اقتصاد زراعتی و مالداری است. لیکن عرصه اقتصاد مثل سایر عرصه و امور افغانستان چنان به هم خورده است که مشکل میتوان برای آن بنیاد و اساسی را در نظر گرفت ،تابع شرایط موجود ، تعداد زیادی از مردم این کشور ، به مشاغل کاذب و زیانبار روآورده اند . که از جمله می توان به کشت ، تولید و ترافیک مواد مخدر اشاره کرد.

طبق آمار برخی از موسسات بین المللی در سال 1384 حدود 0.2 از زمین های قابل کشت در افغانستان ، تحت پوشش کشت خشخاش درآمده است . بر اساس آمار موجود ، د ر کل افغانستان حدود 7 میلیون هکتار زمین قابل کشت وجود دارد که در سال 1384 حدود نصف آن زیر کشت رفته است ، زیرا که به دلیل ویران شدن سیستم ابیاری ، از بین رفتن بسیاری از جوی ها و نهرها و ... از اثر جنگ های متوالی ، امکان کشت همه آنها میسر نبوده است . در کنار زراعت ، مالداری نیز از دیر زمان پایه دوم اقتصاد افغانستان راتشکیل میداده است ؛ مردم با پرورش ،گاو ، گوسفند ، و بز ، ضمن تامین نیازهای اولیه خانواده اشان ، مازاد محصولات دامداری را در بازار عرضه می کردند . بر اساس آمار دولت وقت د رسال 1357 درتمام افغانستان 14414000 گوسفند معمولی ، 4661000 گوسفند قره قل ، 1100000 گاو شیری و 2630000 گاو غیر شیری وجود داشته است ، اما در اثر جنگ های طولانی ،مقداری زیادی از این حیوانات ، نابود شدند. (اگر چند آمار دقیقی از مقدار آن وجود ندارد ) و تعدادی هم که از این حیوانات باقی مانده بودند ، د راثر هجوم طالبان (مخصوصا د ر هزاره جات که پرورشگاه عمده حیوانات بود. ) از بین رفت . حدس زده می شود که د رحال حاضر ، پنج یک مقدار سا ل 1357 ، حیوانات در کشور وجود داشته باشد که نیازمندی بخش بسیارکمی از خانواده ها را تامین می کند.

از سال 1321 ه.ش. کارخانجات صنعتی ، کمابیش در افغانستان پایه گزاری شد ، اما رشد قابل توجه ای نداشت با آن هم ، مطابق برخی از آمارها ، درسال 1360 ، جمعا 241 کار خانه ، موسسه و شرکت تولیدی صنعتی و نیمه صنعتی ، در کشو ر وجود داشته است که درحال حاضر 80% آنها از بین رفته و یا تعطیل می باشد و تنها تعداد اندکی کارخانه های کوچک مثل صابون سازی تولید پلاستیک ، تولید روغن ، تولید سیمت ، پتو ، نساجی ، چاپخانه و ... وجود دارد. در سالهای اخیر تعداد کمی از اقلام صادراتی افغانستان (قالین ، خشکبار ، پوست قره قل و.....) صادر می شود ، اما آمار دقیق از مقدار آنها وجود ندارد. اما در سال جاری (1384) وزارت اقتصاد افغانستان اعلام کرد که صادرات کشور به 1.2 میلیارد دالر رسیده است . که از ناحیه اگاهان امور مورد تامل است . بجز گندم ، که حدود 60% درصد از داخل کشور تامین می گردد دیگر اقلام مورد نیاز مردم ، همه از خارج وارد می شود که عمدتا از کشورهای چین ، ایران و پاکستان تامین می گردد. در حال حاضر درامد سرانه هر نفر حدود 200 دالر می باشد . و از 15میلیون نیروی کار 40% در صد آنها بیکار می باشند و حدود 53% درصد جمعیت کشور زیر خط فقر زندگی می کنند . ترکیب مشاغل درسال 1354 بدین صورت بوده است : کشاورزی 38.5% ، صنعت 24.5 % ،خدمات 38% ولی درحال حاضر حدود 40% درصد کشور به مشاغل کاذب ( از جمله تولید وترافیک مواد مخدر ، حدود سی هزار خانوار در سال روان به کشت کوکنار مشغول بوده اند.) مشغول هستند . بودجه دولت افغانستان در سال جاری 1384 ، 4752.5 میلیون دالر درنظرگرفته شده است که 269 .میلیون ان از عواید ملی پیش بینی شده است . دولت مدعی است که رشد اقتصاد در سال جاری 14.5% بوده است.

ولی اگاهان امور رشد اقتصادی را هشت درصد میدانند. افغانستان بعد ازاجلاس بن تاکنون حدود 12 میلیارد دالر دریافت کرده است که از این مقدار 22% را دولت و 77% را موسسات غیر دولتی (انجوها) مصرف نمودند ولی هیچ کار موثر برای بازسازی و رونق اقتصادی افغانستان صورت نگرفته است . در کنفرانس لندن ( منعقده 11تا 12 جدی 1384) دولت ها و موسسات کمک کننده متعهد شدند که برای پنج سال آینده 10.5 میلیارد دالر به افغانستان کمک کنند که از تمام مبلغ 50% را مستقیما دولت افغانستان دریافت نماید و 50 % دیگر را انجو های خارجی تنها دولت امریکا و جاپان نپذیرفته است که 50% کمک ها را به دولت افغانستان پرداخت نمایند. و متقابلا دولت افغانستان در توافقنامه ای امضا شده در کنفرانس مذبور متعهد شد که در طی پنج سال آینده درامد سرانه مردم را از 220 دالر به 500 دالر ارتقا بخشد و 65% از مردم ساکن شهرها از برق برخوردار گردند، و نیز 19 میلیون نفر از ساکنان روستاها از خدمات صحی و اجتماعی برخوردار گردند . و نرخ مرگ و میر کودکان را در اثر ارائه خدمات کاهش دهد و ظرفیت مراکز تحصیلی را بالا ببرد . آگاهان متعقدند که دلیل عدم رشد اقتصادی افغانستان با وجود میلیاردها دالرکمک جهانی به چند فاکتور عمده بستگی دارد : 1- سواستفاده انجوهای خارجی و موسسات غیر دولتی 2- وجود مشاوران خارجی با حقوق بسیار گزاف که معاش برخی از انها مطابق اظهارات مقامات دولتی سالانه به پنجصد هزار دالر می رسد و این دو پروسه خود سبب میگردد که بخش عظیم ازکمک های مورد ادعا به خود کشورهای خارجی برگردد 3- عدم ظرفیت دولت و فساد اداری این وضعیت اسفبار اقتصادی افغانستان زمانی مایه ناراحتی ونگرانی بیشتر می گردد که به این نکته توجه نماییم که مردم افغانستان در اینده از ناحیه کمک های فعلی تا گلوگاه در میان قرض های سنگین فرو خواهد رفت . که حتی شاید نسل اینده هم قادر به پرداخت انها نباشد.

صادرات : بر اساس آمار ارائه شده از سوی وزارت اقتصاد صادرات افغانستان در سال جاری به حدود 500 میلیون دالر رسیده است.

واردات : واردات افغانستان در سال جاری (1384) حدود 2/2 میلیارد دالر تخمین شده است.
عواید خالص در سال 1384 از ناحیه تجارت : حدود 637 میلیون افغانی بوده است.
درآمد ناشی از مواد مخدر در سال 1384 : 2/2 میلیارد دالر
دولت افغانستان حداقل 600 میلیون دالر تاکنون مقروض می باشد که لیست برخی از انها از این قرار است :

گزارش وزارت اقتصاد درباره وضعیت اقتصادی افغانستان در سال  1384

1- مقدمه

وزارت اقتصاد که مطابق به فرمان شماره (4) مؤرخ 3/10/1383 وفرمان نمبر (18) مؤرخ 29/10/1383 مقام رياست جمهوري اسلامي افغانستان با ادغام وزارت هاي بازسازي ، پلان سابقه و اداره احصائيه مرکزي تشکيل شده است بحيث مرجع اساسي هم آهنگي و انسجام دهنده فعاليتهاي اقتصادی، بازسازي و انکشافي و تطبيق سياست کوتاه مدت و طويل مدت افغانستان داراي يک سلسله وظايف مشخص ميباشد که وظايف مذکور بصورت مختصر در ذيل ارائه ميگردند : - طرح و ترتيب پاليسي و استراتيژي اقتصادي کشور. - هماهنگ ساختن و سازماندهي استراتيژي اقتصادي کشور با تمام وزارت خانه ها ، ادارات مستقل دولت و کشور هاي کمک کننده ( دونر ها ) . - تهيه و ترتيب بودجه انکشافي در چوکات کميته بودجه ( متشکل از وزارت هاي خارجه ، ماليه و اقتصاد) با تفکيک سکتورها ، قدامت ها و اولويت ها و تعين تخصيصيه هاي وزارت هاي سکتوري وساير ارگانهاي دولتي . - مطالعات ابتدائي و تخنيکي تمام پروژه هاي کوتاه مدت ، متوسط المدت و طويل المدت و بيشبرد امور تدارکاتي آن به کمک بخش ( اداره خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان ) ARDS در اين مورد در اخير اين گذارش توضيحات بيشتر ارائه خواهد گرديد. - نظارت ومراقبت از پيشرفت کار پروژه ها درجريان تطبيق آن . - تجديد نظر به ثبت و راجستر موسسات غير دولتي داخلي وخارجي (NGOs)ونظارت و بررسي دايمي فعاليتهاي آنها . - تهيه و ترتيب گزارشات شش ماه و سالانه از چگونگي تطبيق برنامه هاي بازسازي و انکشافي و تحقق بودجه وفعاليت موسسات غير دولتي به مجلس وزرأ و بادايرشدن پارلمان برای شواري ملي . - اجراي سروي هاي نمونوي ،در بخشهاي مختلفه اقتصاد ملي سرشماري نفوس و ساير سروي هاي احصائيوي . - بيشبرد امور مقدماتي براي تطبيق عمليه سرشماري کامل افغانستان در سال (2006). - جمع آوري ، مطالعه وتحليل اعداد و ارقام احصائيوي وطبع نشر آن منحيث مرجع قانوني احصائيه در افغانستان - تدقيق ، مطالعه و ريسرچ پيرامون موضوعات اقتصادي و ارائه پيشنهادات براي توسعه و بهبود اقتصاد کشور به مقامات ذيصلاح . - طرح و ايجاد استراتيژي ملي انکشاف افغانستان(ANDS) براي يک دوره طويل المدت که فعلاً زير کاربوده و از طرف کميته عالي آن متشکل از وزرأي خارجه ، ماليه ، اقتصاد ، احيأ و انکشاف دهات و مشاور ارشد رئيس جمهور در امور اقتصادي درمشوره با سفراي کشور هاي دونر، مقامات ملل متحد در افغانستان، نماينده گان بانک جهاني و بانک انکشاف آسيائي و ساير موسسات و دونرها. در اينجا بايد يادآور گرديم که وزارت اقتصاد يک وزارت پاليسي ساز بوده ومانند وزارت ماليه و وزارت خارجه از خود کدام بودجه انکشافي و پروژه هاي قابل تطبيق ندارد علاوتاً وزارت اقتصاد مسؤليت جمع آوري و تهيه کمک هاي بين المللي و يا قرضه هائي را که دولت افغانستان از مجامع بين المللي دريافت ميدارد نيز دارا نمي باشد. اين مطلب درخور دقت است زيرا متاسفانه در اذهان عامه و د ر رسانه هاي خبري چنان فکر مي شود که تمام کمک هاي جامعه بين المللي که در کنفرانس توکيو و کنفرانس برلين وعده داده شده بودند و مجموعاً 12.7 ميليارد دالر امريکائي را احتوا مينمايند به وزارت بازسازي سابقه و يا وزارت اقتصاد امروز تعلق گرفته است. اين مطلب به اين شکل صحت ندارد مسؤليت جمع آوري تعهدات مالي بين المللي در نزد وزارت ماليه و وزارت خارجه ميباشد که اولي به حيث مسؤل تنظيم امور مالي کشور و دومي به حيث مسؤل روابط بين المللي افغانستان اجرای وظيفه مينمايند. وزارت اقتصاد تنها داراي بودجه عادی است که غرض تاديه معاشات مامورين ، خريداري ها و بيشبرد امور وزارت از آن استفاده مينمايد و راپور مصرفي آنرا به وزارت ماليه ارائه ميکند که البته با داير شدن پارلمان افغانستان صورت حساب اين بودجه عادی در دسترس آن نيز قرار داده خواهد شد. 2- کارکردهاي وزارت اقتصاد در سکتور هاي مختلف اقتصادی کشور: طوريکه قبلاً تذکار داده شد وزارت اقتصاد در طرح و بيشبرد سياست اقتصادی افغانستان در بخشهاي مختلفه با وزارت های محترم سکتوري در تماس بوده و کوشش مينمايد تا هم آهنگي عمومي را در بين تمام اين ارگان ها بوجود بياورد. در ذيل سعی بعمل ميامد تا اين فعاليتهاي هم آهنگ کننده بصورت خيلي مؤجز و مختصر ارائه گردند زيرا در روزهاي آينده ساير وزارت های سکتوري و ادارات مستقل دولتي در باره فعاليتهاي خود گذارشات مفصلي ارائه خواهند نمود که ذکر همه جزئيات آن در اين راپور تکرار موضوع خواهد بود . (ضميمه دارد) اول: دربخش موسسات غيردولتی ( انجوها): از آغاز فعاليت موسسات غير دولتی بشکل راجستر شده در افغانستان که از سال 1374 شروع گرديده تا اوايل سال جاری 1384 و ايجاد وزارت اقتصاد جمعاً به تعداد (2355) موسسه غيردولتی داخلی و خارجی و انترنشنل ثبت و راجستر گرديده است. از هنگام فعاليت رياست انجوها در چوکات تشکيل وزارت اقتصاد اجراآت ذيل صورت گرفته است که مختصراً توضيح ميگردد: 1- بالاثر هدايت مقام محترم وزارت مسوده قانون جديد انجوها که از مدت بيش از دوسال طی مراحل نشده بود از جانب کميسيون مؤظف تکميل و آماده تصويب مجلس عالی وزرأ گرديده بعداز بررسی و بحث روی قانون و مذاکره و مشوره با عده از نماينده گان سياسی و نماينده خاص سرمنشی ملل متحد درکابل توسط وزيراقتصاد بعداز فيصله و تصويب مجلس عالی وزرأ و توشيح محترم رئيس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان به تاريخ 25 جوزای 1384 قانون متذکره نافذ و در جريده رسمی به شماره ( 857 ) نشر گرديده است. اين قانون توسط فرمان شماره 28 مورخ 25/3/84 به داخل هفت فصل و چهل و هشت ماده تصويب و توشيح گرديده است. 2- آغاز کارثبت مجدد موسسات مطابق به فقره 1 ماده 47 قانون جديد عملاً در منصه اجرا قرار دارد کميسيون تخنيکی و همکار به منظور بررسی و ارزيابی مقدماتی اسناد ثبت راجستر تشکيل گرديده ، همچنان ترکيب کميسيون عالی ارزيابی از وزارت های ذيربط که در قانون تذکر رفته تشکيل يافته و جلسات شان منظم تحت رياست محترم وزارت اقتصاد ادامه دارد. امسال از آغاز کار کميسيون عالی ارزيابی از جمله 333 موسسه خارجی و انترنشنل تاحال بتعداد 129 موسسه و از جمله (2022) موسسه داخلی ثبت شده قبلی به تعداد 396 موسسه مراجع و فورمه های ثبت مجدد را دريافت که از جمله 155 موسسه آن اجازه فعاليت و ثبت مجدد را از کميسيون عالی بدست آورده و يک تعداد از اين موسسات در پروسه طی مراحل ثبت مجدد قرار دارند. لازم به تذکر است که در سال 1384 به تعداد 105 موسسه غير دولتی داخلی جديد و تعداد 25 موسسه غير دولتی خارجی و انترنشنل جديد فورمه های مجوز ثبت و راجستر را دريافت نموده اند که از جمله به تعداد 23 موسسه غير دولتی خارجی و انترنشنل و تعداد 56 انجوی جديد جديداً از جانب کميسيون عالی ارزيابی اجازه فعاليت را بدست آورده اند. هدف اساسی از ثبت مجدد انجوها عمدتاً تفکيک انجوها از شرکت های خصوصی و تجارتی و همچنان ارزيابی فعاليت انجوهای فعال وخدمت گذار به مردم بوده ضمناً امکانات بهتر تطبيق قانون جديد انجوها جهت تنظيم فعاليت آنان خوبتر مساعد ميسازد البته بعداز بسررسيدن مدت معينه در قانون ثبت مجدد انجوها ، لست آنعده انجوهای غير فعال و آن های که فعاليت آنها به نفع مردم نميباشد بعداز ارزيابی دقيق به اطلاع مردم رسانيده و منحل ميگردند. هکذا به تعداد 400 نسخه از قانون جديد انجوها به طور فوتوکاپی تهيه و آماده گرديده و عندالموقع بدسترس موسسات غير دولتی قرار داده ميشود علاوتاً بخاطر جلوگيری از ضياع وقت مراجعين در جهت تهيه فورمه جات معياری اساسنامه نمونه و طرزالعمل همکاری لازم صورت گرفته و بدسترس موسسات غير دولتی که نياز به آن داشته باشند گذاشته ميشود. 3- جمع آوری راپورهای فعاليت موسسات و نظارت و بررسی پروژوی و کارکردهای عملی پروژه توسط کارمندان مؤظف از جمله فعاليتهای اين اداره است. که در طی سال جاری در بخش انجوهای خارجی حدود 155 موسسه خارجی و انترنشنل راپورهای فعاليت شان را توام قرارداد پروژه ها ، پروبوزل و موافقت نامه ها به رياست انجوها ارسال داشته اند که به تناسب سال قبل که فقد 78 موسسه راپور داشت فعلاً حدود 100 موسسه ديگر نيز گذارش و راپور فعاليت شان را به اين اداره سپرده اند که مسلماً نتيجه زحمتکشی منسوبين اين اداره ميباشد به همين ترتيب در بخش انجوهای داخلی به تعداد (750) انجوی داخلی راپور کار شان را ارائه داشته اند که به مقايسه سال قبل که فقد 412 موسسه راپور داشت حدود 338 موسسه راپور فعاليت و گذارش کار خويش را ارائه داشته اند. باآنهم مساعی اين اداره در ارتباط جلب توجه موسسات به ارائه راپور فعاليت شان ادامه دارد. در سال جاری به تعداد (26 ) هئيت های نظارتی به اساس هدايات مقامات ذيصلاح و مقام محترم وزارت به موسسات غير دولتی در مرکز ولايات کشور سفر نموده که بعداز انجام سفر نظارت گذارش و نتايج کارشان را عندالموقع به مقام محترم وزارت ارائه داشته اند به تعداد 20 تن از مامورين رياست انجوها جهت ارتقای ظرفيت کاری و اصول تجارب عملی به ورکشاپ ها ، سيمينار ها و کورسهای کمپيوتر و لسان انگليسی و کورسهای مسلکی قصيرالمدت معرفی شده اند . مزيد برآن رياست انجوها اسناد يکتعداد وستايل دفتری و کمپيوتر و پرنتر ميز و چوکی ، الماری ،وسايط تيز رفتار کمک شده به آمريت اقتصاد ولايات پروان ، تخار و رياست ولايت کندز و شعبات مرکز رياست انجوها را طی مراحل و جهت قيد و جمع به رياست تهيه و تدارکات ارسال نموده است . توجه موسسه خارجی ( برک بنگله ديش ) به فعال شدن سيستم انترنت در شعبات مرکزی وزارت اقتصاد جلت گرديده که کار آن آغاز گرديده است. در سال جاری بعداد بيش از 2329 قطعه مکاتب به موسسات غير دولتی از بابت معافيت های گمرکی ، طی مراحل اسناد ترافيکی و اخذ نمبر پليت موقت و همچنان معرفی موسسات غيردولتی داخلی و خارجی ، وزارت ها و ادارات سکتوری از جانب اين رياست اجرأ و به مراجع ذيربط ارسال گرديده است. در پهلوی اجراآت فوق رياست انجوها در دو ورکشاپ ارتقای ظرفيت و اگاهی حقوقی و نحوه نظارت وترتيب راپورهای فعاليت انجوها را که به کمک مالی و تخنيکی موسسه INCL در مرکز وزارت برای کارمندان سازماندهی گرديده است که درآن جمعاً 150 نفر اشتراک نموده بودند. دوم: در بخش احصائيه : - دريک سال گذشته دراين بخش فعاليتها ذيل صورت گرفته است: - جمع آوري معلومات وارقام احصائيوي در باره موضوعات اقتصادي ، اجتماعي ، کلتوري وغيره در کشور. - ارائه معلومات احصائيوی در بخشهاي مختلفه اقتصادملي کشور به مراجع ذيربط داخلي و بين المللي . - ترتيب جداول وگرافها و چارت ها براي سالنامه احصائيوي در بخش هاي مختلفه اقتصادي ومحاسبات ملي سال جاري. - نشر سالنامه احصائيه تجارت سال 1383 به لسان هاي دري وانگليسي و ديگر نشرات در بخش هــاي گزيده هاي احصائيوي ، فعاليت تصديها و موسسات صنعتي و قيم مواد مصرفي به سطح کشور با ارقام مربوط به تولدات ، وفيات و مسايل مربوط به مهاجرين و عودت کننده گان . - ارائه معلومات احصائيوي پيرامون تعداد کارکنان دولت به تفکيک رتبه ، درجه و جنس در مرکز وولايات کشور و معلومات در موارد مختلف صحي، تعليم وتربيه و تحصيلات عالي . - ارائه معلومات دموگرافيک به ادارات دولتي وغير دولتي و موسسات بين المللي . - تهيه وترتيب نقشه هاي ( 1 بر 50000) وتثبيت سرحدات ولايات ، و لسوالي هاباهمه مشخصات آنها بروي نقشه هاي معين . - ارائه چوکات احصائيوي به منظور استفاده براي سروي هاي نمونوي در مسايل آسيب پذيزي، سروي سطح زنده گي و سائير سرويها به کمک متخصصين بانک آسيائي ، جامعه اروپا و متخصصين انکشاف دهات و زراعت . - تثبيت کمپ هاي کوچيها «براساس سروي مقدماتي تعداد کوچيها » بروي نقشه هاي ( 1 بر 250000) در تمام ولايات کشور . - طبع 500 جلد سالنامه احصائيوي و توزيع آن به ادارات دولتي و موسسات خارجي . - تدوير کورسهاي آموزشي در بخش کمپوتر و انگليسي جهت ارتقاي ظرفيت کاري کارمندان و توسعه پروسه اصلاحات اداري. ناگفته نماند که معينيت احصائيوي وزارت اقتصاد در دوره قبل از انتخابات پارلماني نيز براي تخمين وتعيين نزديک به حقيقت نفوس مجموعي افغانستان معلومات سودمندي در اختيار کميسيون مستقل انتخابات و کابينه افغانستان قرارداد. ازآنجائيکه آخرين نفوس شماري در افغانستان و آنهم به شکل ناقص در سال 1358 صورت گرفته بود و ازآن وقت تاحال در اثر جنگها و مهاجرت ها و بيجاشدنها در تعداد و ترکيب نفوس افغانستان تغييرات فاحشي رخ داده بود بنابران معينيت احصائيوي وزارت اقتصاد در مقابل اين وظيفه خطير قرار گرفت که براي 249 کرسي پارلمان افغانستان بايد يک تخمين جديد نفوس کشور را مطابق برنورم ها و ستندرد هاي شناخته شده بين المللي ارائه ميداشت . معينيت احصائيوي وزارت اقتصاد براي انجام اين وظيفه و تخمين نفوس از سه وسيله استفاده نمود که عبارتند از : الف- نتايج سرشماري سال 1358 هجري شمسي . ب- لست هاي خانه وار که معينيت اقتصادي از تمام ولسوالي ها و قريه هاي افغانستان تهيه نموده . ج- فيصدی رشد طبيعي نفوس در طي سالهاي جنگ در کشور هاي همسايه و منطقه . وزارت اقتصاد اوسط اين سه معطا را محاسبه نموده و از روي آن نفوس تخميني کشور به تقريباً 25 ميليون نفر تثبيت و به تناسب تعداد نفوس در هر ولايت سهم ولايتهاي مذکور را در کرسي هاي ولسي جرگه تعين نمود که بعداز ارائه به مجلس وزرأ و تصويب آن اولين انتخابات پارلمان افغانستان به تاريخ 27 سنبله 1384 موفقانه و در فضای تفاهم همه گاني صورت گرفت . هم چنين طي دوره حکومت منتخب بادرنظرداشت معلومات وزارت هاي سکتوري فعاليت هاي ذيل در عرصه هاي مختلف صورت گرفته است . سوم : در بخش وزارت ها و ادارات سکتوری درسکتور زراعت: - مبلغ (618.14) مليون افغاني از مدرک فروش گندم فارمهاي تحقيقاتي ، کودکيمياوي و ادويه ضدافات نباتي وزراعتي بدست آمده . - در سال 1384 جمعاً 59.8 ميليون دالر را در 33 پروژه در نظر داشته که از جمله 4 پروژه به مصرف 9.2 ميليون دالر از منابع داخلی و متباقی از منابع خارجی تمويل ميگردد. اين پروژه ها شامل انکشاف ماسترپلان زراعتی، مطالعات در جهت انکشاف احصائيه های زراعتی تحکيم سواحل دريای آمو و گسترش و توسعه فارم های تحقيقاتی و زراعتی ميباشد. که همين اکنون کار اکثر از پروژه ها جريان داشته و به فيصدی های معين پيش ميرود. فعاليتهای وزارت احيأ و انکشاف دهات : - وزارت احيأ و انکشاف دهات طی سال های اخير از طريق سرمايگذاری در پروژه های عام المنفعه با استفاده از کمک کشورهای تمويل کننده و ملل متحد يک سلسله برنامه ها به شمول برنامه انکشاف ملی که عمدتاً سکتورمعيشت و مصؤنيت اجتماعی را حمايت می نمايد رويدست گرفته که اين برنامه ها به منظور رشد و توسعه محلات و روستا ها بوده تا در نتيجه مردم پروژه ها و پروگرام های انکشاف اقتصادملی و اجتماعی محلات شانرا بادرنظرداشت نيازمندی ها قدمات ها و اولويت ها ترتيب و بعداز منظوری دولت به منصه اجرأ و از تطبيق آن کنترول و نظارت جدی نمايند. هدف کلی برنامه همبستگی ملی عمدتاً کاهش فقر در دهات ، توانمند ساختن مردمان روستائی و خود کفا شدن فاميل ها از لحاظ اقتصادی و همچنان ايجاد زيربناهای اقتصادی و اجتماعی به خاطر آماده ساختن قرأ و قصبات کشور بسوی بازسازی و انکشاف و همچنان تصميم گيری خود مردم در سرنوشت اقتصادی بوده و بناً دولت مردمی و دموکراسی حقيقی يعنی بلند بردن اگاهی مردم و سهيم شدن شان در اداره اقتصادی و برنامه های اجتماعی ميباشد. برنامه همبستگی ملی از مدت 2 سال به اين طرف آغاز گرديده امروز حدود ده هزار قريه را احتوأ نموده و در 176 ولسوالی پروژه های همبستگی ملی يا به بهره برداری سپرده شده و ياتحت اجرأ ميباشد وکمک های تخنيکی و مالی را برای هرشورای انتخابی انکشافی فراهم ميسازد. همچنان ارتباطات ميان شورا های انکشافی قريه جات و ساير نهادهای دولتی و غير دولتی را تسهيل مينمايد تا مردم از ساير برنامه های انکشافی و بازسازی نيز بهره مندگردند. وزارت احيأ و انکشاف دهات پروژه های خدماتی خويشرا از طريق برنامه های ملی راه سازی روستائی با خدماتی مالی و قرضه های کوچک برای فقرأ ، تهيه آب آشاميدنی و حفظ الصحه محيطی ، رشد و توسعه منطقوی نظارت از آسيب پذيری و ابتکارات پاسخ اضطراری بشری به پيشبرده که در برنامه های فوق الذکر ميتوان از وجوه مالی تعهد شده در سال 1384 ذيلاً نام برد. 1- برنامه همبستگی ملی مبلغ 174.1 ميليون دالر امريکائی از منابع اداره انکشاف بين المللی کانادا اداره انکشاف بين المللی انگلستان ، دنمارک ، کميسيون اروپا ، بانک جهانی ، ناروی و اداره انکشافی بين المللی ايالات متحده امريکا. 2- برنامه ملی راه سازی روستائی مبلغ 78.1 ميليون دالر از منابع کميسيون اروپا ، بانک جهانی، اداره انکشاف بين المللی انگلستان و جاپان. 3- برنامه قرضه های کوچک مبلغ 24 ميليون دالر از منابع اداره انکشاف بين المللی کانادا ، گروپ مشورتی ارزيابی برنامه های اداره انکشافی بين المللی سويدن، اداره انکشاف بين المللی انگلستان، اداره انکشافی بين المللی ايالات متحده امريکا و نويپ . 4- برنامه ملی تهيه آب آشاميدنی و حفظ الصحه محيطی مبلغ 13.8 ميليون دالر از منابع صندوق وجهی بازسازی افغانستان، کمشنری عالی ملل متحد در امور مهاجرين، يونسف ، نماينده گی سويس برای همکاری های انکشافی، اداره انکشافی بين المللی ايالات متحده امريکا. 5- برنامه ملی رشد و توسعه منطقوی مبلغ 15 ميليون دالر از منابع اداره انکشاف بين المللی کانادا و بلجيم . 6- سيستم ملی نظارت از آسيب پذيری مبلغ 1.5 ميليون دالر از منبع کميسيون اروپا. 7- ابتکارات پاسخ اضطراری بشری مبلغ 1.5 ميليون دالر از منابع اداره انکشافی بين المللی کانادا، اداره انکشاف بين المللی انگلستان ، ادارات ملل متحد، اداره انکشاف بين المللی امريکا و کميسيون اروپا که جمعاً مبلغ 303.3 ميليون دالر را احتوأ مينمايد به مصرف ميرسد. همچنان جهت تکميل برنامه ها به مبلغ 155.3 ميليون دالر ديگر نيز نيازمندی وجود دارد. قابل تذکر است که طی سه سال گذشته 1381-1383 به تعداد 5010 پروژه مبلغ (92799909) دالر امريکائی تحت پوشش برنامه همبستگی ملی قرار گرفته بود که با مصرف مبلغ (52052023) دالر امريکائی پروژه ها به پيش برده شده است. برنامه همبستگی ملی از طريق وزارت محترم احيأ و انکشاف دهات که يک ارگان دولتی ميباشد به همکاری 21 موسسه در 33 ولايت شامل 164 ولسوالی تطبيق می گردد که 8.3 ميليون نفر از آن مستفيد می شود.قابل يادآوری می باشد که برنامه همبستگی ملی نسبت به برنامه دولتی بودنش يک برنامه بسيار خوب و مؤثر است در صورتيکه به شکل درست مديريت شود و گروپهای از کارمندان مسلکی و با تجربه که اهليت و شايستگی کار را داشته باشد در زمينه مؤظف نموده تا از کارهای تخنيکی روی دست گرفته شده نظارت و کنترول جدی نمايند. به همين ترتيب از شورا های قريه جات و مردم توقع است تا در زمينه طرح و تطبيق پروژه ها با نهايت دلسوزی برخورد نموده از سرمايه گذاری در پروژه های غير ضروری خود داری نمايند. چنانچه اخيراً هئيات عالی رتبه تحت رياست اينجانب از بعضی پروژه های همبستگی ملی بازديد نموده که يکتعداد آن از لحاظ کيفيت و استفاده مؤثر از آن مانند مکاتب خوب بوده اما يکتعداد ديگر آن منجمله حوض آب آشاميدنی از شرايط صحی برخوردار نبوده نه تنها صحی نبود بلکه خود ذخيره آب منبع امراض برای مردم بوده است که اميد داريم در قسمت انتخاب پروژه و مصارف و نتايج پروژه ها بيشتر دقت صورت گيرد و حين تصميم گيری از جانب شورای های انتخابی محل، قريه ها و ساير ارگان های ذيربط را هم آهنگ کار ها سهيم ساخته و از تجارب فنی و مسلکی آن ها استفاده نمايند. اين مسله که امروز حدود 2600 قريه از آب آشاميدنی ، 2100 قريه از راه های مواصلاتی و حدود 591 مکتب درقريه ها ساخته شده ده ها و صدها پروژه ديگر از قبيل انرژی، برق و کلينيک ها اعمار گرديد مايه خوشی ما و مردم است. اما ناگفته نماند که اين پول های مصرف شده همه آن کمک بلاعوض نبوده بلکه يک مقدار زياد آن بشکل قرضه بوده که دولت افغانستان با وجود شرايط سهل قرضه مکلف به پرداخت آن خواهد بود. روی اين امر لازم است در قسمت مصارف پروژه و تصاميم روی پروژه از جانب شورا همه جانبه غور و بررسی انجالم شود از استخدام بيش از حد و غير ضروری افراد بنام های مشاور و متخصص که دربعضی مواد پروژه ها بسيار شکل عادی را دارد و از طرف خود مردم ساخته شده ميتواند، خودداری شود زيرا تمرکز دادن زياد مامورين در يک پروژه عادی مصارف و قيمت پروژه ها بلند برده و از کيفيت کار می کاهد. به هر صورت برنامه همبستگی ملی با وجود دشواری ها که دارد يکی از برنامه های عمده انکشاف ملی در سطح کشور بوده که انتظار برده ميشود با رفع نواقص و کمبودی و کاهش مصارف آن الی سه سال آينده تمام قريه ها و نقاط دور کشور را احتوأ نمايد و اين برنامه خواهد توانست علاوه از زمينه کاريابی در قسمت کاهش فقر و بهبود اقتصاد خانواده های روستائی يک گام مثبت و مؤثر را بسوی انکشاف و توسعه اقتصادی رهنمائی نمايد. ضمناً آرزومندم شورای های محترم مردمی در محل و قريه در انتخاب مسؤلين خود افراد دلسور و خبير را نتخاب نمايد از پروژه های برنامه همبستگی ملی نظارت دايمی نمايند و به آن پروژه ها رای بدهند و تصميم اتخاذ نمايند که در بهبود و بلند بردن سطح زندگی خانواده ها مؤثر واقع شوند. در عرصه انرژي و آب : - تقاضای کمک به مبلغ (15) مليون دالر از کمک کشور چين صورت گرفته . - در سال جاری جمعاً 28 پروژه شامل پلان بوده که تمويل پروژه ها 182 ميليون دالر در نظر گرفته شده که منابع تمويل آن تماماً موجود است. از جمله 28 پروژه ، پروژه های بزرگ عبارت از: تمديد لين برق از پلخمری الی کابل به مصرف 100 ميليون دالر. تمديد لين برق از حيرتان الی پلخمری توسط بانک آسيائی به مصرف 40 ميليون دالر. اعمار گاز توربين شهر شبرغان به مصرف 105 ميليون دالر از جانب USAID روی دست بوده که کار آن همين اکنون جريان دارد. علاوتاً وزارت انرژی و آب طی ده سال آينده 66 پروژه را به مصرف 4.4 ميليارد دالر روی دست دارد که حدود 695 ميليون دالر آن همين اکنون تعهد شده که با تحقق اين پروژه ها ضرورت مجموعی کشور به انرژی که تا فعلاً حدود 6 فيصد ميباشد به 50 فيصد ارتقا يافته و ضايعات برق از 35 فيصد به 20 فيصد کاهش ميابد. ضمناً ظرفيت توليد برق از 240 ميگاوات به 940 ميگاوات که ضرورت 2.5 ميليون اتباع کشور را احتوا مينمايد مرفوع ميگردد. در عرصه تجارت : درسال 1384 صادرات مجموعي افغانستان بالغ به 500 ميليون دالر تخمين گرديده ولي در مقابل حجم واردات اشيا و اموال مورد ضرورت به مبلغ 2.2 ميليارد دالر از کشورهاي مختلف تخمين ميگردد. که بدين بيلانس تجارت افغانستان يک کسر فاحش بالغ بر 1.7 ميليارد دالر را نشان ميدهد شايد يک بخش اين واردات در جمله صادرات مجدد re-export داخل باشد اما در شرايط فعلي تشخيص بين صادرات قانوني و واردات به غرض re-export به کشور هاي همسايه مشکل به نظر ميخورد. عوايد خالص تصدي هاي مربوط به وزارت تجارت بالغ به 637 ميليون افغاني ميگردد که به خزانه دولت تاديه شده است و تعداد جوازهاي تجارتي و سرمايه گذاري خصوصي در سال 1384 تااکنون که از طرف دفتر حمايه سرمايه گذاري در افغانستان AISA که در همين سال صادر گرديده بالغ به 1156 پروژه ميباشد . در عرصه فوايد عامه : در اين بخش فعاليتهاي ذيل صورت گرفته احيا و بازسازي سرک کابل- سروبي به طول مجموعي 66.7 کيلومتر با قيمت مجموعي 25.9 مليون يورو که از کمکهاي اتحاديه اروپا و عقد قرارداد با کمپني چينائي . کاراين پروژه درماه جون 2004 شروع و تاريخ ختم آن ماه دسمبر 2006 مي باشد. کار اين پروژه تا حال 81 فيصد تکميل گرديده است . - سرک سروبي - جلال آباد به قيمت 26.5 مليون ( يورو) از طريق اتحاديه اروپا تمويل گرديده قرارداد آن بايک کمپني چينائي صورت گرفته است. کاراين پروژه در ماه دسمبر 2003 آغاز ودر جولای سال 2006 تکميل ميگردد. فيصدي پيشرفت کار فعلاً بالغ بر 44 فيصد ميباشد. بازسازي سرک جلال آباد تورخم به طول 78 کيلومتروبه قيمت 16.7 مليون دالر امريکائي با کمپني FW کشور پاکستان قرار داده شده است کاراين پروژه درماه اگست 2003 شروع و تا جولاي (2006) کار آن تکميل ميگردد . - بازسازي سرک هرات ارملک به طول 60 کيلومتر به قيمت مجموعي 23 مليون دالر امريکائي از طريق کمک بلاعوض ايران باشرکت آباد پارس کشور ايران قرار داد شده است . اين پروژه در ماه عقرب 83 آغاز و در ماه سنبله سال 85 ختم ميشود که تا حال 37 فيصد کار آن بيشرفت نموده است. - پروژه بازسازي سرک قندهار - گرشک که قيمت آن 238 مليون ين جاپاني بوده وازطرف موسسه جايکاي کشور جاپان اعمار ميگردد. آغاز پروژه نوامبر 2004 ودر ماه جولاي 2006 خاتمه ميابد. - پروژه سرک قندهار - سپين بولدک به طول مجموعي 103 کيلومتر به قيمت مجموعي 24.2 مليون دالر امريکائي و عقد قراد داد آن با يک کمپني هندي کاراين پروژه در ماه جنوري 2004 شروع شده که بايد درماه فبروري 2005 خاتمه ميافت تا حال 95 فيصد کار آن پيشرفت نموده است و عنقريب افتتاح ميشود. - پروژه سرک پلخمري - بلخ - نايب آباد - حيرتان به طول مجموعي 224 کيلومتر به ارزش 28.7 مليون دالر امريکائي بايک کمپني SWC کوريائي عقد قرار دادشده اين سرک در ماه جولاي 2006 تکميل ميشود. - پروژه بازسازي سرک بلخ - اندخوي به طول182 کيلومتر به ارزش مجموعي 36.2 مليون دالر امريکائي اين پروژه در ماه اپريل 2006 تکميل ميشود. - احيا و بازسازي سرک کابل- اولنگ بطول مجموعي 100 کيلو متر به ارزش 31.2 مليون دالر امريکائي که با پول بانک جهاني از طرف يک کمپني ترکي تکميل گرديده است . - بازسازي پروژه سرک اولنگ - دوشي از طريق تونل سالنگ به طول 75 کيلومتر و قيمت 29.2 مليون دالر امر يکائي از طرف بانک جهاني تمويل گرديده و کاراين سرک نيز خاتمه يافته است . بازسازي سرک پلخمري - شيرخان بندر به طول مجموعي 168.2 کيلومترو قيمت 29.9 ميليون دالر امريکائي ازطريق بانک جهاني وکار آن الي کندز تکميل و بطرف شيرخان بندر ادامه دارد. - قيرريزي سرک سرخکان مهترلام در ولايت لغمان به طول 21کيلومتر به قيمت مجموعي 1.5 مليون دالر امريکائي از بودجه انکشافي دولت اين پروژه در سال 1383 شروع شده و تکميل گرديده است. - قيرريزي سرک هاي داخل شهر ميمنه به طول 10 کيلومتر و قيمت 1.8 ميليون دالر امريکائي . عنقريب تکميل ميگردد. -قرارداد پروژه اعمار سرک ميدان شهر- باميان به طول 140 کيلومتر و ارزش 36 مليون يورو با شرکت سوني عقد گرديده و کار آن جريان دارد. در عرصه مخابرات : دراين عرصه در يک سال گذشته کارهاي ذيل صورت گرفته است. - تکميل پروژه تامين ارتباطات مخابراتي ( تيلفون هاي ديجيتل ) در ولايات کشور به ارزش مجموعي (71) مليون دالرامريکائي. - اعطا دو جواز جديد براي موبائيل (GSM) و صدور جواز خدمات انترنت که از مدارک مبلغ 81 ميليون دالر عايد به دولت افغانستان تهيه گرديده است. در عرصه تعليم ، تربيه ، تحصيلات عالی و امور فرهنگی : - پروژه تهيه اجناس و لوازم طبي براي پوهنتون طبي کابل به ارزش 50000 دالر. - کار اعمار احاطه پوهنتون طبي کابل به ارزش 6 مليون دالر در حدود 40 فيصد پيش رفته است . - پروژه مساعدت به متخصصين وزارت تحصيلات عالي به قيمت مجموعي 1.2 مليون دالر در جريان سال جاري کارهاي اعمار وبازسازي مکاتب ذيل که مجموعاً 23 پروژه ميباشند صورت گرفته است. مکتب ابراهيم ولايت کندوز ، ليسه ابن سينا ، سراچه علي ولايت ننگرهار، ليسه رحمان بابا ، پروژه نسوان ، ذکور ننگرهار ، پروژه دهرازي ولايت بلخ ، سورداک ننگرهار ، نسوان چهلستون ، سلطان بابا علي شير ولايت بلخ ، طعام خانه ليسه نابينايان کابل ، دره ژوندون سمنگان ، پروژه دلنحکمي ولايت سمنگان ، پروژه شهر نو ولايت بدخشان پروژه هاي دابرچين ارنجي ده عليا قاضيان ولايت بلخ و پروژه لايابه ولايت بدخشان . پروژه هاي مکتب لرتک ، سمل پريان ولايت خوست ، پروژه مکتب پاي منار شهر کابل ، پروژه هاي مکتب اولنگ ، شيوا ولايت پروان و پروژه نسوان غازه. قيمت مجموعي اين پروژه ها 15.3 مليون دالر امريکائي ميباشد. - دراين ساحه در پروژه هاي کوچک مانند ارتقای ظرفيت راديو تلويزيون، بهبود امور آژانس باخترو اصلاح و بلند بردن ظرفيت بعضي مطابع در مجموع (61000) دالر سرمايه گذاري صورت گرفته است . - اعمار کمپلکس ورزشي به ارزش (6) مليون دالر رويدست ميباشد . در عرصه صحت عامه : درسال 1384 در مربوطات صحت عامه به تعداد 72 پروژه انکشافي شامل هشت باب شفاخانه 34 باب مرکز صحي اساسي و 34 باب مرکز صحي جامع به قيمت مجموعي 231.3 مليون دالر از کمک کشور هاي دوست تحت کار بوده که بودجه اصلي انکشافي 31.3 مليون و بودجه خارجي 200 مليون دالر ميباشد . کار پروژه در حدود 18 فيصد پيشرفت نموده است. قابل ياد آوري است که کار ساختمان 268 باب مرکز صحي اساسي تحت جريان قرار داشته و به تعداد 250 باب مرکز صحي تحت ترميم ميباشد. درسال 1383 بودجه انکشافي حاوي مبلغ 289.4 مليون دالر شامل 107 باب مرکز صحي تحت اعمار و 138 باب مرکزصحي تحت بازسازي و ترميم مدنظر گرفته شده بود . در عرصه دفاع و امنيت : مصارف مجموعي 18 پروژه وزارت دفاع ملي در سال 1384 بالغ بر 704.44 ميليون دالر پيش بيني گرديده بود که از آن جمله 44.5 ميليون دالر به مصرف رسيده است. - در مربوطات وزارت داخله طي سالهاي 1383 و 84 به تعداد 15 پروژه شامل بودجه انکشافي بوده که از جمله کار تخنيکي 13 پروژه تکميل و کاربالاي دوپروژه باقي مانده جريان دارد. مصارف آن در سال 1384 بالغ بر 93.25 ميليون دالر سنجش گرديده بود که از آن جمله مبلغ 3.4 ميليون دالر به مصرف رسيده است. - در چوکات پروگرام ثبات ملي کاراعمار 68 باب پوسته امنيتي به قيمت 155.8 ميليون افغاني در مسير شاهراه هاي کابل هرات و کابل تورخم آغاز گرديده است . - درپروگرام تحکيم ثبات ملی که در چوکات وزارت داخله پيش برده ميشود اعمار تعمير ولسوالی های ولايات در نظر بوده که در ظرف سه سال آينده اين پروگرام در سرتاسرکشور تکميل خواهد شد. - که مصارف مجموعی آن 1.32 ميليارد افغانی تخمين ميگردد. - درعرصه امنيت ملی در سال 1384 به ارزش (3.91) مليون دالر نيازمندي تثبيت گرديده است . دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان (ARDS): طوريکه در بالا اشاره شد دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان به حيث يک ارگان مربوط به بانک جهاني در تحت نظارت و اداره وزارت اقتصاد در دو بخش مشتمل بر مطالعات تخينکي تمام پروژه هاي وزارت خانه هاي سکتوري و تهيه وسايل و تدارکات اين پروژه ها فعال ميباشد. بودجه افغانستان جهت تمويل تمام فعاليت هاي انکشافي و قسمت اعظم معاشات ( بودجه عادي ) به کمک هاي خارجي متکي ميباشد. بيشتر از هشتاد در صد وجوه تمويلي جوامع تمويل کننده در چار سال اخير مستقيماً از طريق جوامع متذکره و متباقي 20 در صد آن از طريق دولت بمصرف رسيده است. وجوهي که از طريق دولت بمصرف ميرسد به صندوق امانت انکشافي افغانستان انتقال مي يابد که تحت مديريت بانک جهاني قرار دارد. براي سال 1384 ، بيشتر از يک هزار پروژه پلان گرديده که نقش دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان عبارت از انجام مطالعات قبلي ، مطالعات امکانات عملي و ترتيب اسناد پروژه ها ميباشد و يا به عباره ديگر وعده هاي جوامع کمک کننده را به تعهدات رسمي و تعهدات آنرا الي پرداخت پول از نظر تخنيکي پيگيري مينمايد. باآنکه کمکهاي بين المللي در عرصه خدمات بشري در سالهاي گذشته ادامه داشته است، بنابر اقتضاي شرايط و خواست مردم کشور، از يک ونيم سال بدين سو پروژه هاي زيربنائي نيز روي دست گرفته شده است که دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان در عرصه اخيرالذکر مؤظف به انجام امور تخنيکي پروژه هاي متذکره نيز بوده است. دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان براي نيل به مامول فوق مشاورين را به کار گماشته است تا در وزارت هاي مختلف جهت انجام امور تخنيکي پروژه ها توظيف گردد و بدين ترتيب زمينه تحقق پروژه ها از طريق اکمال امورات تخنيکي مساعد گردد. از آنجائيکه وجوه تمويلي از طريق مراجع بين المللي کمک کننده فراهم ميگردد، که بانک جهاني مديريت صندوق وجهي آنرا بدوش دارد، بناً لازم مي افتد تا تمام موضوعات تخنيکي پروژه ها طي مراحل و در مرحله بعدي تدارکات آن طبق معيارات بين المللي پروسه هاي رقابتي داوطلبي با درنظرداشت وصول بانک جهاني صورت گيرد. دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان جهت تحقق مرحله اخيرالذکر نيز مساعي جدي نموده که تدارکات پروژه هاي متذکره را در عرصه هاي سه گانه خدمات، اجناس و امور ساختماني انجام داده است. قابل يادآوري است که خوشبختانه قانون جديد تدارکات که طبق معيارات بين المللي ترتيب گرديده بود، توسط مقام رياست دولت جمهوري اسلامي افغانستان توشيح و نافذ گرديد. دررابطه به پروسه تدارکات خدمات، دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان براي تدارکات عمده و مهم کشور، با 85 شرکت بين المللي با مصرف 183 ميليون دالر امريکائي عقد قرارداد نموده است تا خدمات مشورتي آنها براي اکمال امور تخنيکي پروژه که رکن اصلي منظوري پروژه هارا تشکيل مينمايد. علاوتاً، آن اداره براي انجام امور تخنيکي پروژه ها ي کوچک با مشاورين انفرادي عقد قرارداد کوتاه مدت (دوهفته الي شش ماه ) نموده که در مجموع 57 مشاور براي وزارت هاي مختلفه با مصرف 5.5 ميليون دالر امريکائي توظيف گرديده است. قابل يادآوري ميدانيم که حتي المقدور سعي بعمل آمده تا در امتيازات و معاشات مشاورين فوق کاهش بعمل آيد که در نتيجه معاشات آنها به اندازه ثلث کاهش يافته است. علاوتاً تلاش نموده ايم تا مشاورين کشورهاي نزديک منطقه با معاشات کمتر استخدام گردند که در زمينه با کشورهاي هندوستان، سريلانکا و بنگله ديش الي الحال مذاکرات ادامه دارد. مشاورين فوق الذکر مسؤل اکمال امور پروژه بوده که طبق اصول جدي اداري بازسازي انکشافي افغانستان مکلف به انجام امور محوله و ارائه گذارشات متداوم به آن دفترميباشند. توظيف مشاورين به اساس تعداد وزارت هاي محترم نبوده، بلکه به اساس پروژه هاي فوق الذکر صورت ميگيرد. هريک از مشاورين به تاسي از لايحه وظايف خود مکلف به فراهم نمودند آموزش مسلکي به حداقل يک نفر کارمند همتاي افغاني خود ميباشند. تا بعداز اختتام دوره ماموريت مشاورين، ارتقاي ظرفيت هاي کاري کشور ما تأمين شده باشد. از جمله خدمات تخنيکي مشورتي که براي وزارت هاي مختلفه تدارک گرديده است، ميتوان از مثال هاي ذيل يادآور شد: در وزارت انرژي و آب ، مطالعه امکانات عملي شدن پروژه گمبيري، کوکچه، باغدره ، فراه رود، کيله گي، کجکي، تمديد لين انتقالي برق از شمال به کابل و امثالهم، در وزارت ترانسپورت ، مطالعه امکانات عملي شدن پروژه هاي خطوط پرواز ميدان هاي هوائي کشور، تجهيز و نصب وسايل رهنمائي طيارات احداث 10 ميدان هوائي در نقاط دور دست و روستائي کشور مدرنيزه و اعيار ساختن ميدان هوائي بين المللي کابل با معيارات بين المللي قابل ذکراند. در وزارت فوائد عامه، اعمار سرک حلقوي در خوريادآوريست. در وزارت معادن و صنايع ، مس عينک، فابريکه هاي سمنت غوري نمبر اول و دوم ، سمنت جبل السراج و هرات قابل ذکر اند. همچنان دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان در ترتيب ماستر پلان هاي وزارت هاي محترم اقدام نموده که منجمله ماستر پلان وزارت زراعت يک هفته قبل به اکمال رسيد. برعلاوه ، با وزارت زراعت در ترتيب و ايجاد ديتابيس احصائيه زراعتي کمک صورت گرفته است. علاوتاً دفترخدمات بازسازي و انکشافي افغانستان در تدارک اجناس و امور ساختماني نيز مشغول کار ميباشد. که از موارد ذيل به تفکيک وزارت هاي مربوط به گونه مثال تذکار صورت ميگيرد. تدارک اجناس و امور ساختماني بالترتيب به مصرف 40 ميليون و 273 ميليون دالر امريکائي صورت گرفته است. که اجناس با عقد 136 قرارداد و امور ساختماني به عقد 22 قرار داد از زمان روي کار آمدن حکومت جديد تا حال به پايه اکمال رسانيده شده اند: در وزارت صحت عامه ، تهيه ادويه و تجهيزات طبي شفاخانه ها دروزارت معارف، تهيه کتب درسي و تهيه ميز و چوکي صنوف مکاتب تدارک اجناس و مواد مورد نياز سفارت خانه هاي مربوط وزارت امور خارجه کشور نيز توسط دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان روي دست گرفته شده است. دروزارت انرژي و آب ، بازسازي بند برق نغلو، با عقد قرارداد آغاز يافته که الي شش ماه بعدي، خاتمه خواهد يافت بلاخره مجدداً عرض ميگردد که از انجائيکه حساب وجوه تمويلي تحت مديريت بانک جهاني قرار دارد، اصول اظهار نامه عدم اعتراض بانک جهاني براي تمام پروژه ها لازم ميباشد. که بايد امور تخنيکي و امور تهيه و تدارک آن طبق معيارات آن بانک صورت گيرد. دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان چنانچه فوقاً توضيح گرديد، در هردو مرحله امور تخنيکي و تدارکات با ادارات محترم دولتي همکاري مينمايد تا اينکه ظرفيت ادارات اخيرالذکر به حدکافي ارتقا يابد و نيازي به همکاري دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان وجود نباشد. در زمينه اخير، از وزارت احيأ و انکشاف دهات نامبرده ميتوانيم که امور تدارکاتي خود را بدون نياز و مساعدت دفتر خدمات بازسازي و انکشافي افغانستان انجام ميدهد. البته راجع به صورت مصارف تمام پروژه های که ازطرف دفتر خدمات بازسازی وانکشافی افغانستان تهيه و مطالعه گرديده و آماده ساخته شده اند وزارت های مربوط سکتوری به نوبه خود معلومات مکمل ارائه خواهند فرمود. با وجود پيشرفت هاي که در بازسازي عرصه هاي مختلف صورت گرفته خلاهاي نيز موجود است . که مهم ترين آنها قرار ذيل اند : - قسمت اعظم کمک هاي کشور هاي کمک دهنده مستقيما ً توسط سازمانها و موسسات بين المللي استفاده شده ، بدون آنکه دولت افغانستان از جزئيات آن اگاهي دقيق داشته باشد. دولت افغانستان در حدود 22 فيصد کمک ها را مستقيماً استفاده نموده است. وهم به اولويت هاي تثبيت شده در زمينه وقع گذاشته نمي شود . از جانب ديگر مصارف اداري ، معاشات ، کرايه هاي منازل ، سفريه ها وساير مصارف اين سازمانها و موسسات بين المللي که از کمک هاي افغانستان تمويل ميشود بسيار زياد بوده که موثريت کمک ها را تقليل ميدهد. - نبود يک استراتيژي و پاليسي اقتصادي معقول که روابط و تاثيرات عرصه هاي مختلف را در نظر داشته و اولويت هاي اقتصاد ملي را دقيقا ً تثبيت نمايد نيز يکي از نواقص مهم بازسازي ميباشد. درين پاليسي بايد امکانات رشد و انکشاف اقتصاد ملي و سکتور هاي مختلف طور دقيق درنظر گرفته شود. گرچه فعلا ً در طرح پاليسي اقتصاد ملي کار در جريان است اما هنوز کار آن تکميل نشده است . - عدم موجوديت همکاري هاي لازم بين وزارت ها و ادارات مختلف کشور به انسجام فعاليت هاي عرصه هاي مختلف اصلا ً اهميت داده نشده است ، در حاليکه انسجام فعاليت هاي مختلف در تسريع پروسه رشد و انکشاف داراي اهميت زياد است. برای رفع اين نقيصه کابينه افغانستان تاسيس کميته های انکشافی ولايتی در چوکات تشکيلات فعلی وزارت اقتصاد تصويب نمود که وظيفه عمده آن ايجاد هم آهنگی و انسجام بين ولايت ها نماينده گی های وزارت خانه ها در ولايت ، انجوها ، موسسات بين المللی و PRT ها ميباشد تا از تداخلات و تکرارات کاری جلوگيری بعمل آيد. - وظايف بعضي ادارات طور دقيق تعريف نشده است تداخل وظيفوي بين بعضي ادارات هنوز هم موجود است . - اصلاحات اداري طور شايد و بايد فعاليت نمي نمايد. در تقرر پرسونل در اکثر ادارات دولتي هنوز هم روابط نظر به ضوابط حاکم است . - پروژه هاي بزرگ اقتصادي مانند اعمار بند و انهار واحداث پروژه هاي توليد برق که در رشد و انکشاف اقتصادي کشور اهميت حياتي دارد، در نظرگرفته نشده است . - در پهلوي پروژه هاي کوچک که در پروگرامهاي مختلف منجمله در برنامه همبستگي ملي بسطح قرأ درنظر گرفته شده ، بايد پروژه هاي بزرگ نيز در نظر گرفته شود. کشور ما داراي دشت هاي وسيع بوده و هم آب هاي فراوان در کشور ما موجود است بدون آنکه از آن استفاده شود . احداث بند و انهار و تحت زرع قراردادن اين دشت ها اساس رشد و انکشاف اقتصادي کشور ما است . در کشور ما که بيشتر از (85) فيصد مردم در زراعت اشتغال دارند ، در نيتجه احداث بند و انهار و توسعه ساحه زراعتي توليدات غير خالص ملي ، عايد سرانه و سطح استخدام ازدياد نموده که در نتيجه آن سطح زنده گي مردم ارتقا نموده و صادرات ما افزايش مي يابد . اين موضوع در کاهش فقر نيز اهميت زياد دارد. به همين ترتيب نبود انرژي کافي يکي از نواقص بزرگ ديگر است ، که از يکطرف مانع سرمايه گذاري هاي خصوصي در کشور گرديده و از جانب ديگر مانع ارتقا رقاهيت سطح زنده گي مردم گرديده است . ظرفيت توليدي فابريکات کنوني توليد برق بسيار ناچيز بوده و از جانب ديگر اين فابريکات عمدتا ً فرسايش شده است . مصرف انرژي بسطح بين المللي يکي از محرک ها و شاخص هاي مهم پيشرفت و انکشاف اقتصادي است . با مشوره با کشور هاي کمک دهنده و سازمانها و موسسات بين المللي بايد دولت افغانستان در زمينه توجه جدي نمايد، در غير آن انکشاف اقتصادي کشور به مشکلات زيادي روبرو و خواهد بود

به نقل از سايت مطالعات افغانستان

                                زيرساخت‌هاي اقتصاد افغانستان

        در آمد:                                                                                      صهبا سهيل

        توليد و مصرف انرژي در افغانستان بسيار محدود است منابع عمده انرژي عبارتند از نفت، گاز، برق و آب و چوب. از اين ميان رايج ترين ماده انرژي زا همچنان انواع چوب است و براي مصارف مختلف از آن استفاده مي‌شود. بخصوص در روستاها چوب مهمترين منبع انرژي است اهميت افغانستان از نقطه نظر انرژي وابسته به موقيعت جغرافيايي آن است كه بعنوان مسير ترانزيت بالقوه براي صادرات نفت و گاز طبيعي از آسياي مركزي، به كشورهاي عربي ارتباط برقرار مي‌كند. اين مقاله بر آن است كه در دو بخش: منابع اصلي، زيرساخت‌ها و  اقتصاد كاذب افغانستان را ياد آور شود. و توانمندي‌هاي اقتصادي آن كشور را تبيين نمايد. در نهايت، نتيجة بحث براي گيرايي بهتر مطلب، بيان مي‌شود.

        واژگان كليدي: اقتصاد، منابع، زيرساخت‌ها، افغانستان. قبل از تبيين بخش‌ها به توضيح واژگان كليدي مي‌پردازيم:

1. چيستي اقتصاد

 سه تعريف براي اقتصاد مي‌توان ارايه داد: تعريف اول؛ اقتصاد راشامل مجموع تدابيري ميداند كه ميان نيازهاي نامحدود انساني و وسايل لازمي محدود هماهنگي برقرار مي‌سازد. به بيان ديگر اقتصاد تخصيص بهينه منابع محدود براي نياز هاي نامحدود است.[1]

تعريف دوم: اقتصاد را اصلي عقلي، و الگوي آن‌را انسان اقتصادي معرفي مي‌كند. بر اساس اين تعريف، اقتصاد عبارت است از: كوشش براي بدست آوردن حداكثر نتيجه ممكن با حداقل هزينه ممكن. دقيق‌تر اين‌كه اقتصاد كوشش براي كسب حداكثر نتيجه با وسايل معين و يا رسيدن به نتيجه معين با حداقل وسايل ممكن است.[2]  تعريفي سوم اقتصاد چنين است: اقتصاد، رفتار خاص انسان است كه خواستن ارزش‌يابي و انتخاب در زمينه‌ي توليد توزيع و مصرف توأم باشد و بيشترين موفقيت را براي او حاصل كند.[3]

به نظر مي‌رسد كه اين تعريف، يك تعريفي نسبتا ًًًً جامع و مانع از اقتصاد ارايه دهد؛  چرا كه در واقع، توليد، توزيع و مصرف محورهاي اصلي موضوع علم اقتصاد هستند؛ بدين معني كه گسترة رفتار خاص انسان و حق انتخاب شان در زمينه ومحدوده‌ي توليد، توزيع و مصرف مي‌باشد. در اين مقاله هر سه تعريف بگونة مورد نظر است كه ناظر بر مفاهيم چون توليد، توزيع و مصرف باشد.

2.منابع       

منابع جمع كلمة منبع است كه به معناي سرچشمه و محل جوشش و پيدايش يك شئ را بيان مي‌كند، در اين‌جا مراد از منابع؛ مواد و وسايلي است كه اقتصاد يك كشور از آن تشكيل شده و يا چه بسا مي‌توانست منبع پيدايش اقتصاد يك كشور باشد.

3. زيرساخت‌ها

مبنا، پايه و اساس يك چيز را زيرساخت گويند، كه شئ بر روي آن بنا شده است و در حال حاضر با همان بنا در حال نمايش است، مقصود از كاربرد زير ساخت در اين‌جا بدين معني است كه تاحدودي اقتصاد كشور افغانستان بر پاية چنان منابعي شكل گرفته است.

4.افغانستان   

افغانستان با بيش از 650 هزار كيلومتر وسعت(محصور در خشكي) درجنوب آسيا قرار دارد و جزء كشورهاي خاورميانه محسوب مي‌گردد.

كشورهاي هم مرز با افغانستان: پاكستان (2430 كيلومتر)، تاجيكستان (1206 كيلومتر)، ايران (945 كيلومتر)، تركمنستان ( 744 كيلومتر)، ازبكستان( 137كيلومتر) و چين (76 كيلومتر.

جمعيت: بيش از 26 ميليون نفر كه 97/46 درصد را مردان و 47/45 درصد را زنان تشكيل مي‌دهند.

قوميت ها ونژادها: پشتو، تاجيك، هزاره، ازبك.

پايتخت: شهر كابل با جمعيت بيش از دو ميليون نفر.

روز ملي: 19 آگوست 1919.

تاريخ عضويت در سازمان ملل1946 .

نوع حكومت: فعلاً بصورت رياست جمهوري، به رياست آقاي حامد كرزاي منتخب انتخابات عمومي و آزاد  سال1383 اداره مي‌شود.

مليت: افغان

واحد پول: افغاني(AFA) و هر صد هزار افغاني معادل يك لك مي‌باشد.

دسترسي به خدمات پزشكي: يك پزشك براي 50000 نفر افغاني.

سال مالي: اول حمل هر سال خورشيدي (21 مارچ)

شركاء تجاري : ايران، امارات متحده عربي، هندوستان، آلمان، فرانسه، ايالات متحده آمريكا، پاكستان،  تركمنستان و ازبكستان.

         شاخص اقتصاد:

ارزش توليد ناخالص داخلي در سال 2000معادل 21000 ميليون دلار بوده است  توليد ناخالص ملي در سال 2001 معادل،3 ميليارد دلار بوده است .

نيروي كار: 10ميليون نفر سال (2000).

اشتغال: اشتغال در بخش كشاورزي %70 صنعت 15%، خدمات 15% مي‌باشد.

نرخ تورم: 35% درصد.

صادرات: محصولات كشاورزي و صنايع دستي

واردات: نفت، كالاهاي سرمايه‌ي، محصولات غذايي و كالاهاي مصرفي، ماشين‌هاي الكتريكي و غير الكتريكي.

بخش اول: منابع اصلي

1.  اقتصاد انرژي در افغانستان

1.1  . نفت

ذخاير نفت افغانستان ابتدا حدود 100 ميليون بشكه تخمين زده شد ولي تحقيقات بعدي مقدار آن را به مراتب بيش از اين اعلام آرده است (حدود 800 ميليون بشكه) كشورهاي همسايه براي استخراج نفت افغانستان زمينه‌هايي هم فراهم آرده بودند ولي صدور نفت به مرحله اجرا درنيامد طرح يك پالايشگاه نفت نيز با ظرفيت بيش از پنجاه هزار بشكه در روز در شمال افغانستان در نظر گرفته شده بود كه آن هم اجرا نشد.

ميادين نفتي

افغانستان مقدار بسيار كمي نفت خام در ميدان نفتي آنگوت ANGOTتوليد ميكند كه اين ميدان نفتي در استان سرپل (Sari-pol) واقع شده است اين مقدار كه در كارخانه‌ي درشبرغان تصفيه مي‌شود بعنوان سوخت در كوره هاي حرارتي مركزي شبرغان، مزارشريف و كابل استفاده مي‌گردد ديگر ميادين نفتي افغانستان، زمراد ساي مي‌باشد كه در نزديكي شبرغان قرار دارد و طي اواسط سال 2001 بازسازي و تعمير قرار گرفته است. مرژكز ذخيره و توزيع نفت خام افغانستان در منطقه جلال آباد بين بزرگراه كابل پيشاور پاكستان قرار دارد.

2.1 . گاز

يكي از مهمترين مواد معدني قابل استخراج در افغانستان گاز طبيعي است در حال حاضر مهمترين ذخيره انرژي كشور گاز مي‌باشد بخش اعظم معادن گاز طبيعي شناخته شد و درسرحدات شمالي افغانستان در مزارشريف، اطراف شبرغان و سرپل قراردارد ذخاير گاز طبيعي افغانستان بين 100 تا150 ميليارد متر مكعب تخمين زده شده كه بعضي از منابع ميزان ذخاير آن را تاحدود500 ميليارد متر مكعب برآورد آرده اند.

 ميادين گاز

باتيمتاك، جورقدوق، خواجه گوگردت از عمده ترين ميادين گاز افغانستان ميباشند كه همگي در محدوده 20مايلي شيبرغان در استان جوزجان مي‌باشند. احياي چاه‌هاي آسيب ديده در ميادين خواجه گوگرودت آغاز شده است كه موجب افزايش توليد گاز طبيعي خواهد بود.

توليد گاز

توليد گاز طبيعي افغانستان در اواسط دهه 1970 به .27 ميليون فوت مكعب در روز رسيده است در همين زمان ميدان گازي جورقدوق مورد بهره برداري قرار گرفت و انتظار مي‌رفت كه بازدهي گاز طبيعي اين كشور تا اوايل دهه 1980 به ميزان 38 ميليون فوت مكعب در روز تقويت شود اما با توجه به مشكلات موجود آل توليد اين كشور به 290 ميليون فوت مكعب رسيده است.

خطوط لوله

خطوط لوله در افغانستان بسيار محدود مي‌باشد به نحوي آه يك خط لوله ازشبرغان به مزارشريف جهت استفاده در نيروگاه‌هاي كوچك و كارخانههاي كودسازي كشيده شده است و چندين كيلومتر خط لوله در نزديكي مناطق گازي كه گاز را با ديگر مشتقات به نزديكي روستاهاي شبرغان توزيع مي‌نمايد.

3.1 . برق

حدود 65% برق آشور از طريق انرژي هيدروليك بدست مي‌آيد و تنها قسمتي از آن دركارخانه هاي برق توليد مي‌شود روسها طرح چندين سد را بررودخانه كندوز در شمال افغانستان در نظر گرفته بودند كه در صورت عملي شدن اين طرح قسمت مهمي از نيازهاي الكتريسيته افغانستان را تامين مي‌كرد. انرژي توليدي اين سدها به شبكه جنوبي برق جمهوري‌هاي شوروي سابق مي‌پيوست. اما اين طرح‌ها بدلايل اقتصادي سياسي عملاً اجرا نشد طبق تخمين سازمان ملل در پايان سال 1982ظرفيت برق توليد شده394 ميليون وات و درسال 1975 در حدود 325 ميليون وات بود بنابراين رشد توليد بين سالهاي 1970-1987حدود14% بوده است. در سال 1987 ظرفيت برق توليد و مصرف شده480 ميليون كيلووات بوده كه سرانه آن براي هر نفر 140 كيلووات ساعت بود. بعد ازشروع جنگ و درگيري‌هاي داخلي خشكساليهاي موجود شبكه برق افغانستان به شدت آسيب ديد به نحوي كه توليد برق توسط سدهاي هيدروليك افغانستان به سبب خشكسالي 1998-2000 به شدت كاهش پيدا كرد و منجر به خاموشي در كابل و شهرهاي ديگر شد. ميزان برق در سال1999؛ 480 ميليون كيلووات بوده كه از اين مقدار420 ميليون كيلووات در داخل توليد شده و حدود60 ميليون كيلووات واردات برق از تركمنستان را داشته است، برق در افغانستان بصورت فسيلي34% هيدروليك65% و %1 منابع ديگر توليد مي‌گردد

منابع توليد برق

منابع توليد برق در افغانستان با توجه به محدوديت توليد عبارتند از

1. سد كجكي كه در استان هلمند (نزديك قندهار) واقع شده است كه هم‌اكنون 33 مگاوات برق توليد ميكند و در آيندة نزديك با نصب توربين سوم به 49.5 مگاوات خواهد رسيد.

2. سد ماهي‌پر؛ كه در حال حاضر66مگاوات برق توليد مي‌كند.

3. سد داهالا؛ كه در استان قندهار قرار دارد و در سال2001، 11.5 مگاوات توليد برق داشته است.

4. نيروگاه مزارشريف؛ كه اين نيروگاه در نزديكي مزار شريف واقع است و از نوع گازي مي‌باشد و با ظرفيت35 مگاوات در حال توليد برق مي‌باشد .

5. سد برشناكوت؛ كه فعلاً در دست تعمير است و قابليت توليد، 11.5 مگاوات برق را دارد.

2. معادن در افغانستان

افغانستان از لحاظ منابع معدني كشوري غني بشمار مي‌رود ليكن اكثر اين منابع معدني بكر و دست نخورده باقي مانده است ولي با توجه به 23 سال جنگ بي ثباتي در اين كشور وضعيت استخراج مواد معدني به حالت تعليق در آمده است. محققين براين باورند كه صادرات مواد معدني افغانستان مي‌تواند يكي از منابع اصلي درآمد ارزي اين كشور باشد، از مهمترين ذخاير معدني شناخته شده در افغانستان نمونه‌هاي زير را مي‌توان ياد كرد:

ذغال سنگ، آهن، مس، اورانيوم، نمك، كرم نيكل، طلا، سولفور، باريت روي، قلع، فلوور، ميكا، سنگ لاجورد، آلومينيوم، سرب، ياقوت پنبه نسوز، جيوه، بوكسيت، تنگستن ليتيوم منگنز، سنگ مرمر، سنگ گچ، سنگ آهن

2.1.ذغال سنگ

ذخاير اثبات شده ذغال سنگ درافغانستان بيش از 100 ميليون تن تخمين زده شده است و ذخيره نهايي آن500 ميليون تن پيش بيني شده. از مهمترين معادن ذغال سنگ مي‌توان به معادن، اشپشيه، آركرو دودكش اشاره كرد. براساس آمار موجود ميزان استخراج ذغال سنگ در فاصله سالهاي1978ـ 1984 بيش از 800000 تن و در سال 2000 ميلادي حدود 200000 تن بوده است كه قسمت اعظم ذغال سنگ توليد شده براي سوخت مناطق صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد

2.2. نمك

يكي ديگر از معادن استخراج شده افغانستان نمك است كه ميزان استخراج آن در سالهاي 1988-1989 حدود 38000 تن و در سالهاي 1999-2000 بيش از26000 تن گزارش شده است.

2.3. مس

ذخاير مس افغانستان غني است ولي بصورت اقتصادي به كار نيفتاده است اما توده هاي معادن مس بين نقطه كجكي و مّقر قرار دارد يكي از بزرگترين معادن مس، معدن آينك است كه ذخيره آن بين4 تا5 ميليون تن تخمين زده اند براساس آخرين آمار ميزان استخراج مس در سال 2000 ميلادي حدود5000 تن بوده است.

2.4.آهن

پس از گاز طبيعي، مهمترين ذخيره معدني افغانستان آهن است ذخاير آهن بسيار عظيم است ولي برآورد دقيقي وجود ندارد يكي از مهمترين معادن شناخته شده آهن، معدن حاجيگك است كه كارشناسان كشور افغانستان ذخيره آن را بيش از 2.5ميليارد تن تخمين زده اند، كه 62% درصد آن را خالص مي‌دانند، ولي به اساس سروی سالهای 1967 فرانسوی ها و به تعقيب آن شوروي ها معدن آهن حاجي گک دراکثر نقاط داراي 75% آهن است. و به اساس راپور آن‌ها که ممکن همين حالا هم در آرشيف وزارت‌هاي پلان و خارجه افغانستان باشد. از ديگر معادن آهن افغانستان مي‌توان به خاكريز قندهار با 8 ميليون تن ذخيره آهن، پغمان با 83 ميليون تن ذخيره آهن، جبل سراج با7،8 ميليون تن آهن اشاره كرد.

2.5.     ديگر معادن

ساير معادن افعانستان نيز كمابيش غني است در نزديكي ننگرهار يك ذخيره بزرگ سولفور قرار دارد. در بيابان هاي جنوب غربي افغانستان بين هرات و شيندند، و نيز در منطقه قندهار اورانيوم وجود دارد. در استان بدخشان دو معدن طلا وجود دارد كه بعلت فقدان امكانات فني اقدامي براي استخراج آن بعمل نيامده است.

3.      صنايع در افغانستان

توسعه صنعت در افغانستان بسيار محدود است كشور از اين جهت عقب ماندگي بزرگي دارد، صنايع موجود اغلب مدل‌هاي صنعتي قديمي بلوك شرق مي‌باشند، صنايع موجود به هيچ وجه جوابگوي نيازهاي داخلي افغانستان نيست.

فعاليتهاي صنعتي افغانستان با احداث يك كارخانه نساجي در1924 آغاز گرديد ولي در طول جنگ صنايع توسعه ي نيافته، و بعلاوه تعدادي از واحدها فرسوده شده و از كار افتاده‌اند و بطور كلي صنايع موجود نه به اهداف توسعه در نظر گرفته شده دست يافتند و نه با ظرفيت اسمي خود كار كرده‌اند و هم اكنون تعداد صنايع بخش هاي مختلفت محدود مي‌باشد و معمولا از يك يا چند واحد تجاوز نمي‌كنند.

3.1.  عمده‌ترين صنايع افغانستان

 صنايع افغانستان شامل: كارخانجات روغن نباتي، تهيه كشمش، آرد، كود شيمياي، شكر، آجرپزي، مقواسازي، كره و فراورده هاي گوشتي، كفش دوزي، شيشه سازي، پلاستيك سازي، صابون پزي، منسوجات پشمي پنبه‌ي و ابريشمي، صنايع دستي شامل قالي بافي، گليم بافي، نخ تابي، پوستين دوزي، چرم سازي، ظروف گلي، سنگ تراشي و سوزن كاري مي‌باشند.

3.2.  كشاورزي

حدود 80درصد از اراضي افغانستان كوهستان، بيابان و نيمه بيابان است. حدود 15% درصد از خاك كشور براي كشاورزي مستعد است كه قريب به نيمي از آن زير كشت است. با اين حال افغانستان كشوري كشاورزي است و چهارپنجم جمعيت از طريق كشاورزي و دامپروري مي‌گذرانند. دو سوم زمين‌هاي موجود بطور فصلي كشت مي‌شود در قسمت اعظم افغانستان خاك مرغوب وجود دارد ولي آب كافي موجود نيست.

دره هيرمند، قندهار، مزارشريف و قندوز موقعيت‌هاي بهتري براي توسعه كشاورزي تا قبل از تغييرات ماركسيستي افغانستان، از لحاظ مواد غذايي نسبتا تامين و خودكفا بود ولي پس از سال 1978بروز جنگ و درگيريهاي شديد داخلي، بسياري از زمين‌ها از زير كشت خارج شد و توليدات كشاورزي رشد كافي پيدا نكرد. همچنين بدليل افزايش جمعيت، كشور وابسته به واردات مواد غذايي بخصوص گندم مي‌باشد.

محصولات عمده كشاورزي و ميزان توليدات

گندم، برنج، جو، ذرت، حبوبات، پنبه دانه، دانه آفتاب گردان، آنجد، چغندر قند، ميوه، سبزيجات و نيشكر را مي‌توان از محصولات عمدة كشاورزي در افغانستان نام‌برد. كه در ذيل ميزان توليد آن‌ها را ياد آور مي‌شويم:

گندم: 1500 هزار تن  تا 1700 هزار تن.

ذرت: 200 هزارتن.

غلات: 2100 هزار تن

برنج: 300 هزارتن

اراضي كشاورزي

زمين‌هاي زيركشت: بيش از 30 هزاركيلومتر مربع

مرتع: حدود 30 هزار كيلومتر

جنگل: حدود 17 هزار كيلومتر

ساير زمينها : حدود 30 هزار آيلومتر مربع

3.3.     دامداري

دركنار كشاروزي، دامداري نيز به همان نسبت رونق دارد. با توجه به جمعيت كوچ نشينان و گرايش مردم، دامپروري يكي از مشاغل اصلي افغانستان را تشكيل ميدهد و بخش عمده صادرات از طريق پرورش دام، طيور و توليد فراورده هاي دامي صورت مي گيرد. تعداد دام پرورش يافته در سال 2000 بيش از 280000 هزار راس و طيور 7 ميليون قطعه مي‌باشد.

عمده ترين فرآورده هاي دامي

گوشت، گوشت سفيد، شير، پنير، روغن، كره، تخم مرغ، عسل، پشم و پوست و... را مي‌توان از عمده‌ترين دستاورد‌هاي دامي ذكر نمود.

توليدات

براساس‌آخرين آمار ارائه شده ‌توليد انواع محصولات دامي درسال 2000 عبارتند از:

انواع گوشت: هزار تن گوشت. انواع طيور 14 هزارتن

شير:300  هزارتن. تخم مرغ: هزار تن. عسل: 3 هزار تن

پوست: پوست گوسفند قرقل و انواع مختلف پوست توليد دارد كه حتي صادرات هم دارد از جمله به پوست قرقل مي‌توان اشاره كرد. ولي آمار از توليد در دسترس نيست.

4.      منبع پولي و نقدينگي

يكي از منابع مهم اقتصاد در هر كشور پول و ارز موجود در خزانة مالي آن كشور مي‌باشد. پول و نقدينگي باعث رشد اقتصاد كشور مي‌باشد. با خريد و واردات كالاهاي مختلف از خارج باعث كاهش تورم در كشور شده و بعضي نواقص در بخشهاي اقتصاد يك كشور جبران مي‌شود. بنابراين افغانستان سيستم پولي ثابتي ندارد، اگر چه از زمان رياست كرزي به اين طرف ارزش پول افغاني به‌صورت كاذب بالا رفته، چون پشتوانة محكم و ثابتي ندارد، لذا بالارفتن ارزش آن موقتي تعريف مي‌شود. 

بخش دوم: زيرساخت‌هاي موجود در اقتصاد افغانستان

1.      منابع انرژي و معادن

همان‌طور كه در بخش اول در قسمت‌هاي مختلف آن بيان شد، افغانستان فعلاً از هر نظر از جمله از نظر اقتصادي در دورة گذار از تشنج و درگيري‌هاي خونين با شوري سابق و جنگ‌هاي داخلي از جمله ويراني‌هاي دورة پدايش طالبان را با خود دارد. بنابراين مي‌توان گفت كه: منابع اصلي نامبرده شده در بخش اول؛ بطور كامل استخراج نشده، و چه بسا اكثر آن‌ها تا هنوز به‌صورت دست نخورده باقي‌ مانده است. و بعضي از صنايع تا هنوز به حالت تعطيل‌اند. لذا آن‌ها نمي‌تواند زيرساخت موجود اقتصاد لاغر كشور افغانستان را تشكيل بدهند. اما مسلماً منابع اصلي كمابيش تأثيرات بر اقتصاد آن كشور دارند.

2.      كمك‌هاي جهاني براي بازسازي افغانستان

از مهم‌ترين سازمان‌هاي بين المللي و كشورهاي مشاركت كننده در بازسازي افغانستان، نمونه‌هاي ذيل را مي‌توان آور شد:

بانك توسعه آسياييADB : توسعه كشاورزي، خدمات اجتماعي و امور زيربنايي با اختصاص500 ميليون دلار.

UNICEE: پروژه حمايت‌هاي بهداشتي در شهرهاي افغانستان.

UNDCP: احياء زمينهاي زراعي و تغيير كاشت در مزارع خشخاش.

FAO: بهبود توليدات طيور خدمات تغذيه اي دامها، توسعه صنايع لبني، احياء جنگلها.

:UNOCHA شناسايي نيازهاي افغانستان از طريق كمك هاي بشر دوستانه.

كمك‌هاي عمده

جامعه بين الملل : براي سال 2002 بيش از 1/8 ميليارد دلار.

اتحاديه اروپا و جامعه اروپا : در سال 2002 حدود 500 ميليون دلار و تعهد يك ميليارد يورو طي5 سال.

كشور ايران: 560 ميليون دلار به مدت 5 سال كه پروژة تكميل شدة جاده دوغارون به هرات ازين دست كمك‌ها مي‌باشد.

كشور ژاپن: 500 ميليون دلار در مدت 2.5 سال.

كشور امريكا: در سال 2002 بيش از 290 ميليون دلار.

كشور عربستان: 220 ميليون دلار در مدت 3 سال.

كشور آلمان: 320 ميليون يورو در مدت5 سال.

3.      صادرات گاز

در اواخر دهه 60 ميلادي ذخيره عظيم گاز طبيعي در شبرغان كشف شد و صادرات آن با احداث خط لوله اي به طول 180كيلومتر در 7.19 از طريق جمهوري ازبكستان آغاز شد از آن زمان تا 1990 سالانه بين 2 تا 3 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي استخراج و به جمهوري‌هاي شوروي سابق صادر شده است دراوايل سال 1990 توافقنامههايي با كشور مجارستان داشت، اين گفتگوها پيشرفت زيادي در برنداشت. از اين ديدگاه در آمد حاصل از صادرات گاز مي‌تواند زيرساخت اقتصاد كشور افغانستان باشد.[4]

4.      صادرات فرآوردهاي كشاورزي و دامي

از اقلام كشاورزي صادراتي انواع پسته را مي‌توان نام‌برد كه از شمال كشور به كشورهاي خارج صادر مي‌شود. و همين‌طور انواع پوست حيوانات از جمله پوست قره‌قل که نوعی گوسفند اصيل است، يکی از اقلام مهم صادراتی و تجاری در افغانستان به شمار می رود که پس از سرنگونی رژيم طالبان، تجارت آن، روز به روز رونق بيشتری می يابد.

تازه ترين آمار(اواخر2005) نشان می دهد که در سال گذشته، افغانستان حدود ۱۰۰ هزار پوست بره را به خارج از کشور و عمدتاً به اروپا صادر کرده است. شمال افغانستان، بيشترين سهم را در اين صادارات به خود اختصاص داده است.

مردم ولايات فارياب، جوزجان، بلخ، سرپل، کندوز، بغلان و ديگر نواحی درشمال افغانستان، از دامداران بزرگ اين کشور قلمداد می شوند و بيشترين بره ها را پروش می دهند. اما پوست تمام بره ها، ارزش صادراتی ندارد و چند نژاد خاص با پوست ويژه، قربانی توليد قره‌قل می شود.

شمس الدين کاتب، رييس اداره زراعت و مالداری (دامداری) ولايت بلخ، می گويد که سه نوع پوست بره در بازارهای جهانی خريدار زياد دارد: پوست کبودچه، پوست سور يا تقری و همچنين پوست بره های شتری. بهای يک پوست کبودچه در بازارهای مزار شريف در حد ۵۰ دلار آمريکايی است.

اما آقای کاتب مي‌گويد همين پوست وقتی به بازارهای اروپا راه می يابد، در حدود ۱۵۰۰ دلار معامله می شود.

آقای کاتب می گويد که قره‌قل به اين سبب گران است که از آن کلاه و لباسهای مدرن و گران قيمت ساخته می شود. با اين حال، برای روستاييان افغانستان که حد ميانه درآمد سالانه آن‌ها از ۲۰۰ دلار آمريکايی تجاوز نمی کند، پنجاه دلار، مبلغ هنگفتی است.  اين مساله است که آنها را به سوی کشتار گسترده بره های يک روزه، جهت می دهد.

5.      زيرساخت كاذب اقتصاد افغانستان

منابعي چون انرژي، معادن، فراورده‌هاي كشاورزي و دامي و محصولات صنعتي كه در اقتصاد كشور افغانستان كمابيش جاي دارد، از آن جهت اصيل است كه يك منبع قابل اعتماد نسبتاً دائمي و نسبتاً قابل دسترس مي‌باشد، و از طرفي فقط ارزش و بار اقتصادي دارد. در اين قسمت به آن دسته از منابع اشاره مي‌شود كه يا زود گذر است و يا اگر چه معاملة اقتصادي به آن انجام مي‌دهد، ولي زيان‌هاي جبران‌ناپذير به جامعه وارد مي‌كند، در ذيل به آن‌ها اشاره خواهيم نمود:

5.1.كمك‌هاي نهادهاي بين الملي و كشورها

در بخش كمك‌هاي جهاني مطالعه شد كه نهادي و يا كشوري به ميزان قابل ملاحظة آماده كمك نقدي به كشور افغانستان شد، ولي همين مقولة اقتصادي تحت اقتصاد كاذب تعريف مي‌شود. چون كه اگر پولي پشتوانة ارزي، منابع طبيعي، صنعتي و از همه مهمتر طرح و پروگرام اقتصادي به دنبال نداشته باشد، مي‌توان آن را در جمع زيرساخت كاذب اقتصاد نام‌برد. و از طرفي اين كمك‌هاي عمده اين را مي‌طلبد كه در قبال اين‌ها پاسخ‌هاي اقتصادي و يا غير اقتصادي به اعطا كنندگان داشته باشيم. و همين‌طور مسؤولين كشوري را به نوعي به ارضاي اقتصادي فرا خوانده و از بخش پيشرفت و رشد پايپاي با اقتصاد دنيا عقب نگه مي‌دارد.

5.2. معضل ترياك   

عليرغم حضور هزاران سرباز خارجي در افغانستان و كمك‌هاي مالي آمريكا براي مبارزه با مواد مخدر؛ توليد ترياك و هروئين در اين كشور رونق گرفته است. اگرچه دولت كرزاي براي جايگزين كردن كشت خشخاش قولهاي تشويقي به كشاورزان داد و روحانيون را براي مبارزه با مواد مخدر به كمك طلبيده بود، اما هيچ يك از اين روش‌ها مؤثر واقع نشد.[5] گذشته از اين موارد اكنون ۵۲ درصد درآمد ناخالص آن كشور از طريق فروش مواد مخدر تشكيل مي‌شود. در شهر مرزي آرگوي افغانستان ترياك به عنوان ارز معتبر به كار گرفته مي‌شود. كشاورزان با آن كالاهاي مورد نياز خود را مي‌خرند و مغازه داران اين شهر با پول فروش آن، مغازه هايشان را مملو از اجناس مورد نياز مردم مي‌كنند. امروزه لابراتوارها در مجاورت زمينهاي كشت خشخاش تعبيه شده اند.

دو كشور پاكستان و ايران كه مسير سنتي انتقال هروئين به اروپا به شمار مي‌روند در پي بروز جنگ داخلي در تاجيكستان و كشته شدن بيش از ۶۰ هزار نفر و رشد فزاينده فقر، به بازاري براي مصرف هروئين تبديل شد. نتيجه اينكه در حال حاضر بيش از      ۵۰۰۰  بيمار مبتلا به ويروس ايدز درتاجيكستان وجود دارد. با اشباع بازار اين كشور، راه انتقال مواد مخدر به روسيه، كه سالهاست جنگ و خونريزي در آن جاري است، هموار شد. براساس آمار، ساليانه ۳/۹ مترمكعب هروئين توسط پليس اين كشور توقيف مي‌شود. اين كشور نيز يكي از بزرگترين كشورهاي دارنده بيماران مبتلا به ايدز است. ضمن اينكه هم در روسيه وهم در تاجيكستان اكثر كساني كه اخيراً به اين بيماري گرفتار شده اند براثر استفاده از سرنگهاي آلوده بوده است.

در مسير شمالي، روسيه سومين و نه آخرين مقصد مهم هروئين افغانستان است و اروپاي شرقي و غربي به ويژه آلمان قربانيان بعدي اين ماده مهلك هستند. جالب اينكه پليس روسيه در انتقال هروئين به اروپا نقش كليدي دارد. ميزان ضرر و زيان اروپا به تناسب افزايش و كاهش توليد هروئين در افغانستان در نوسان است. هرچه توليد ترياك در افغانستان افزايش يابد، بهاي هروئين در اين قاره كاهش و در پي آن مرگ و مير مبتلايان به هروئين نيز افزايش مي‌يابد.

آمريكا آخرين بازار هروئين افغانستان است كه قاچاقچيان پاكستان، آفريقاي غربي، آسياي ميانه و روسي از طريق اير كارگو و اكسپرس پست هروئين را به اين كشور انتقال مي‌دهند. بازار آمريكا نيز همانند اروپا، بستگي به ميزان توليد ترياك در افغانستان دارد. به لحاظ بهتر بودن راه هاي ترانزيتي روسيه، حمل مواد مخدر به غرب از مسير شمالي آن ارزانتر از راه سنتي يعني پاكستان و ايران است و اين مسأله در فروش آن در اروپا و آمريكا نيز به وضوح ديده مي‌شود.

عليرغم كمكهاي مالي آمريكا به افغانستان، تجارت فزاينده هروئين تهديدي براي دموكراسي شكننده در اين كشور است، آمار قربانيان آن بالاست و هزينه هر تزريق هروئين در اروپا به سه يورو كاهش يافته است. گاردهاي مستقر دركنار رودخانه مرزي تاجيكستان و افغانستان مي‌گويند: شب هنگام پرنده مشكوكي با سرعت زياد در حال حركت بود، ابتدا مرزبانان به او هشدار و سپس مورد هدف قرار دادند كه پيامد آن سقوط يك موتور سوار چترباز با ۱۸كيلو هروئين در خاك كشورشان بود. مقدار هروئين يادشده قطره اي از سيل عظيمي است كه بازار هروئين جهان را تشكيل مي دهد. افغانستان كه زماني معروف به توليد كننده ترياك بود، نردبان ترقي توليد ترياك، كه هروئين عناصر غني شده آن است، را طي مي‌كند و هم اكنون اين كشور بزرگترين توليد و صادر كننده هروئين در جهان مبدل شده است. براساس گزارش اداره مبارزه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد، آزمايشگاه‌هاي مخفي توليد هروئين در افغانستان به سرعت در حال فعاليت هستند و افزايش توليد به حدي رسيده است كه بهاي آن در اروپاي غربي از ۲۵۱دلار در سال ۱۹۹۰ به ۷۵دلار در هر گرم در سال۲۰۰۶ كاهش يافته است. هر تزريق هروئين در هامبورگ تقريباً سه يورو و در واقع يك سوم بهاي پرداختي يك دهه گذشته است. ماتياس اينگلمن پليس مبارزه با مواد مخدر اين شهر در اين باره مي‌گويد:«حتي بچه هاي ۱۳ساله نيز براي آن پول كافي دارند». سوداگران هروئين كه آسياي ميانه را به عنوان مسير تازه انتقال مواد مخدر به اروپا در نظر گرفته اند بيماري و اعتياد را نيز به اين منطقه آورده اند. حدود يك سوم صادرات هروئين افغانستان از طريق راه شمالي، مكمل راه اصلي پاكستان و ايران، به اروپا انجام مي‌گيرد. تجارت هروئين دموكراسي افغانستان را نيز فلج كرده است. پروسه اي كه پس از سرنگون شدن دولت افراطي طالبان و القاعده توسط آمريكا در سال ۲۰۰۱ آغاز شده است. در عين حال تجارت مواد مخدر در افغانستان فعاليتي كوچك جلوه داده مي‌شود. اداره مبارزه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد برآورد كرده است كه در سال، ۲۰۰۵ افغانستان از فروش ترياك ۲/۷ ميليارد دلار، كه حدود ۵۲ درصد توليد ناخالص داخلي اين كشور را تشكيل مي‌دهد، كسب درآمد كرده است. جان كارنوال، مقام ارشد سابق مبارزه با مواد مخدر دولتهاي بوش و كلينتون براين باور است كه «شايد نتوان دموكراسي را در كشوري كه فروش مواد مخدر قسمت بزرگي از اقتصاد آن را تشكيل مي‌دهد، بنا نهاد».

تجارت مواد مخدر در اين كشور رو به افزايش است. مقامات افغاني استدلال مي‌كنند كه براي مبارزه با قاچاقچيان مواد مخدر، سربازان خارجي بايد بطور مستقيم وارد عمل شوند. اما فرماندهان آمريكايي به بهانه اينكه منابع كافي براي گسترش مأموريت خود در اختيار ندارند، از ورود به اين ميدان مقاومت مي‌كنند. واقعيت اين است كه آن‌ها نگران ناخرسندي غيرنظاميان محلي هستند. سرهنگ جيم يونت يكي از سخنگويان سربازان آمريكايي در افغانستان در اين باره مي‌گويد: «مأموريت اصلي ما جنگ است. ما در اينجاييم تا در شكست طالبان و القاعده ايفاي نقش كنيم».

از زمان باستان تا كنون مردم افغانستان به كشت خشخاش، در واقع براي اهداف گوناگون از مسكن دردها گرفته تا توليد روغن خوراكي و صابون، اشتغال داشته اند. حومه شمالي شهرآرگو واقع در بلوچستان كه زماني انبار خشخاش بود هم اكنون به ظاهر تهي از ترياك است و تقريباً هرخانه اي به انبار تأمين مصالح ساختماني و هيزم مبدل شده است.
برداشت خشخاش براي نخستين باردر اوايل دهه ۹۰ صنعتي شد و آن زماني بود كه جنگ و هرج و مرج، كشاورزان را به فقر كشانده بود. پس از آن بود كه كشت ترياك گزينه جذاب جايگزين محصولات كشاورزي متعارف مثل گندم شد و بازرگانان هروئين از شكوفايي توليد و برداشت ترياك براي برآورده كردن تقاضاي مواد مخدر جهان بهره بردند.

در سال ۲۰۰۰رژيم طالبان در اقدامي‌شتاب زده به نفع جهانيان، با استفاده از روش سركوبگرانه عملاً در پي از ميان بردن كشت ترياك برآمد. اما پس از سقوط آن، كشت خشخاش و توليد هروئين، سريعتر از دهه ۹۰ افزايش يافت. پس از عمليات مبارزه آمريكا با تروريسم كه عموماً در جنوب و شرق افغانستان متمركز شده بود، به طور غيرمستقيم تجارت مواد مخدر در اين منطقه را با مشكل روبرو كرد. بنابراين برخي از تجار زمين‌هاي دورافتاده و مناطقي كه در آنها جنگ نبود در شمال اين كشور را براي كشت خشخاش و ساخت صدها آزمايشگاه برگزيدند. يكي از اهالي شينوار شرقي در حومه مرز پاكستان كه بيش از ۲۰سال دارد، مي‌گويد:«بدخشان واقعاً در توليد ترياك قدمتي زياد دارد اما در توليد هروئين چنين نبوده است، پس از سقوط طالبان، جنوبي ها به اين منطقه آمدند و آزمايشگاه ها را بنا نهادند. وي كه چندين ماه در آزمايشگاهي در حيات خلوت يك خانه اجاره اي در بدخشان كار كرده است، مي‌گويد: در اين لابراتوار آشپزها ترياك را در بشكه‌ي ريخته و سپس حرارت داده و پس از آن از طريق كيسه هاي آرد گندم صاف كرده، شيره تصفيه شده ترياك را در آفتاب خشك و سپس با ميكسر برقي شيره خشك شده را با نوعي اسيد پودر مي‌كردند. خلاصه اينكه«شما در پايان همه اين فعل و انفعالات چيزي زيبا به نام هروئين به دست مي‌آوريد». تأثير تجارت هروئين به وضوح در اقتصاد شهر آرگوي افغانستان كه از مرز تاجيكستان فاصله زيادي ندارد، ديده مي‌شود. خيابان باريكي مملو از كلبه هاي چوبي كه در آنها غذا، پوشاك و ساير لوازم مورد نياز مردم فروخته مي‌شود. اكثر مغازه داران اين خيابان به عنوان واسطه تجارت هروئين عمل مي‌كنند تا اينكه اخيراً نيروهاي ويژه افغاني به آنجا حمله ور شدند. حاجي فيروز يكي از مغازه داران آرگو در پاسگاه پليس محلي تعريف مي‌كرد«كشاورزان ترياك از اين محصول به عنوان پول مثلاً در برابر خريد گندم استفاده مي‌كنند.

دولت افغانستان بخشي از زمين‌هاي كشت خشخاش و لابراتوارها را نابود كرده و براي جايگزين كردن كشت خشخاش تشويقي هايي براي كشاورزان در نظر گرفته است. در اين رابطه آمريكا در سال ۲۰۰۵مبلغ ۷۸۰ميليون دلار به افغانستان كمك مالي كرد. اين مبلغ در مقايسه با كمك هاي آمريكا به كلمبيا ناچيز است. در آنجا براي مبارزه با كوكائين، آمريكا تحت عنوان «برنامه كلمبيا» در ۶ سال گذشته حدود ۴/۵ ميليارد دلار به اين كشور كمك مالي كرده است. رئيس جمهور كشور افغانستان حامد كرزي براي اينكه روحانيون را عليه مواد مخدر بسيج كند، نسبت به شرارتهاي ترياك توضيحات مفصلي داده و استانداران را نيز تهديد كرده است كه اگر در كاهش كشت خشخاش تلاش نكنند مشاغل خود را از دست خواهند داد. اين تلاش‌ها تأثيراتي در برداشته و زمين‌هاي زير كشت خشخاش از مجموع ۱۳۱ هزار هكتار در سال ۲۰۰۴به ۱۰۴ هزار هكتار در سال ۲۰۰۵كاهش يافته است. اما آب و هواي عالي در افغانستان عامل مهمي در عدم تغيير ميزان توليد ترياك در سال گذشته بوده است. علاوه بر آن، كشاورزاني كه به ساير محصولات روآورده اند، مي‌گويند دولت به تضميني كه در مورد اقدامات حمايتي داده بود، عمل نكرده است. عبدالرحيم كشاورزي كه گندم را جايگزين خشخاش كرده، محصولاتش آفت گرفته و امسال در صدد است بار ديگر خشخاش كشت كند. او با عصبانيت مي‌گفت:«دولت قول كمكهاي نقدي، تجهيزات ، كود و تراكتور داده بود ولي به آنها عمل نكرد».

پليس و ارتش افغانستان به سختي با تجارت مواد مخدر مبارزه مي‌كنند. در فيض آباد مركز استان بدخشان، ۱۲عضو جوخه مبارزه با مواد مخدر فاقد تفنگ، بي سيم يا وسايل حمل و نقل سريع هستند. به قرار معلوم تعدادكلشان ۲۲نفر مي‌باشند اما افسران آن به اندازه كافي نيستند. سرگرد غلام محدالدين، فرمانده۵۰ ساله جوخه، كسي كه تهديد به مرگ شده و به سويش تيراندازي شده، در اين باره مي‌گويد:«من طرح دستگيري افراد را مي‌ريزم اما پيش از اينكه دست به كار شوم آنها آگاه مي‌شوند و واقعاً ديگر خسته شده ام».

محدالدين اخيراً فردي به نام عبدل را كه چندين كيلو هروئين با خود حمل مي‌كرده بازداشت كرد. اين فرد در پاسگاههاي مختلف مورد تشويق قرار گرفت و پس از مدتي آزاد شد. اين سرگرد در ماه حدوداً ۹۰دلار درآمد دارد در حاليكه بهاي يك كيلو هروئين تا ۹۰۰دلار مي‌رسد.[6]

اين بود پارة از معضلات و مشكلات ترياك و در آمد حاصل از آن. چنانچه يادآور شديم افغانستاني‌ها در آمد كلاني از ترياك دارد، و لي اين نيز تحت زيرساخت اقتصاد كاذب تعريف مي‌شود. از جمله عواملي كه باعث مفهوم اقتصاد كاذب براي اين محصول مضر مي‌گردد، اين است ‌كه: در كاشت و برداشت خيلي آسيب‌پذير و غير اعتماد مي‌باشد، چه بسا يك آفت عادي تمام آن را از بين ببرد؛ كشور افغانستان يك كشور مسلمان است، از آنجا كه در آمد حاصل از آن، مضراتي براي جامعة بشري دارد، مقبوليت شرعي را نخواهد داشت. و از همه مهمتر جان هزاران انسان بر اثر ابتلا به اعتياد ترياك و هروئين مورد تهديد قرار مي‌گرد و ازبين مي‌رود. همة اين عوامل پول هنگفت زود آمد ترياك را در رديف اقتصاد درغين قرار مي‌دهد و به نوعي توصيه يك زيرساخت اصيل اقتصادي جايگزين را در پي دارد.

نتيجه‌گيري

      از مطالعة دو بخش گذشته مي توان اين نتيجه را اعلام نمود كه افغانستان داراي قدرت انرژي بالقوه بسيار زيادي است، از انرژي گاز و برق گرفته تا معادن چون طلا، نفت، لعل، لاجورد، ذغال سنگ، آهن و... كه از توانمندي‌هاي پنهان اين كشور به‌شمار مي‌رود. و از سوي ديگر اين‌ها كاملاً مورد استفاده قرار نگرفته‌اند، بنابراين افغانستان داراي يك اقتصاد لاغر و ناتوان به صورت بالفعل است. و هم اكنون از منابع و زيرساخت‌هاي كاذبي چون كمك‌هاي جهاني و بين‌المللي، پول بي پشتوانه و از همه بي‌پايه‌تر استفاده از پول خريد و فروش ترياك در جريان اقتصاد كشور مي‌باشد. كه در دراز مدت ضررهاي جبران ناپذير بر مشتريان، فروشندگان و اقتصاد كشور وارد خواهد كرد. و از طرفي مناسبات بين المللي و روابط افغانستان با كشورهاي كه ازين ناحيه متضرر مي‌شود بهم خواهد خورد. و چه بسا انسان‌هاي بي‌گناهي از توليد و فروش اين عفريت مرگ به كام نابودي كشانده خواهد شد.   

                                        والسلام

21/12/1384

 


[1] . حسين نمازي، نظامهاي اقتصادي، تهران: شركت سهامي انتشار، 1382، دوم، ص 27.

[2] . پيشين، ص 28.

[3] . رمزي، علي اكبر، نظام‌هاي اقتصادي، مشهد: انتشارات موحد،1372، ص 29.

[4] . مجله سراج، انجمن نويسندگان افغانستان، بهار 1379.

[5] . منبع:وال استريت ژورنال برگردان: فروزان نصيرائي.

[6] . منبع:وال استريت ژورنال برگردان: فروزان نصيرائي.

صفحه اول  

  افغانستان

  معارف اسلامي

  مقالات

  معرفي كتاب

  سايت‌هاي قرآني

  شبكهراديوهايافغانستان

  اخبار

  رسانه‌ افغانستان

  سالن انديشه

  سايتهاي افغانستان

  دانشگاه‌هاي جهان

  سايت‌هاي حقوقي

  پايان نامه‌ها

  سايت خوشنويسان

  خبر گزاري‌هاي جهان

  ورزش

  فلسفي‌،اطلاعات ‌عمومي

  سايت‌هاي سياسي

  مجلات‌فلسفي ‌وحقوقي

  مصاحبه ها

  شخصيت هاي افغانستان

  آرشيو

  تماس با ما

  در باره ما

  آلبوم

  قوانين كشور

ادبيات و هنر:

  داستان

  شعر

  خوشنويسي

  نقاشي

  عكسها

تالار گفتگوي آنلاين و آفلاين، كليك كنيد

  وزارت عدليه افغانستان

  آژانس باختر

  اوقات شرعي افغانستان و جهان

قلبِ قلب آسيا ضعيف مي‌تپد(گزارش تحليلي از دايكندي)

 

 


صفحه اول معارف   اخبار   مقالات   افغانستان    قانون اساسي   قانون انتخابات   قانون رسانه ها   آلبوم   مصاحبه ها  آرشيو   تماس با ما   در باره ما

Send mail to daikondi@hotmail.com  with questions or comments about this web site.
Copyright ©2003 - 2009 daikondi Network.ديزاين و طراحي صفحات: قربانعلي هادي

Powered by www.aryanic.com